Ograniczanie olśnienia i odbić światła na monitorze

Olśnienie bezpośrednie pojawia się wtedy, gdy w polu widzenia pracownika znajduje się zbyt jasne źródło lub powierzchnia — na przykład oprawa, okno albo silnie rozświetlona płaszczyzna. Olśnienie odbiciowe wiąże się z jasnym obrazem źródła światła odbitym od powierzchni monitora lub innego elementu stanowiska. W obu przypadkach skutek może być podobny: pogorszenie komfortu widzenia i trudniejsze odczytywanie treści.

Rozporządzenie nie podaje jednej uniwersalnej metody pomiaru ani jednego dopuszczalnego poziomu olśnienia dla wszystkich stanowisk komputerowych. Na tej stronie nie przypisujemy więc przepisom wartości liczbowych, których w tym załączniku nie ma. Najpierw należy ustalić, czy problem pochodzi z bezpośredniego źródła światła, czy z odbicia, a następnie zmienić ustawienie stanowiska lub warunki oświetlenia.

Pkt 9.1 lit. b wskazuje w szczególności instalowanie urządzeń eliminujących nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowisko pracy. Przepis nie narzuca jednego typu urządzenia. W praktyce mogą to być rozwiązania pozwalające kontrolować dopływ światła dziennego, na przykład odpowiednio dobrane rolety, żaluzje lub inne osłony — o ile rzeczywiście rozwiązują problem na konkretnym stanowisku.

Osłona nie powinna być traktowana automatycznie jako jedyne rozwiązanie. Czasem wystarczy zmienić ustawienie stanowiska; czasem potrzebna jest kontrola światła dziennego w określonych godzinach. Ważne jest zachowanie komfortu pracy wzrokowej, a nie całkowite odcięcie naturalnego światła niezależnie od potrzeb.

Najprostsza kontrola polega na obejrzeniu ekranu podczas normalnej pracy i przy ciemniejszych fragmentach obrazu, na których odbicia bywają łatwiejsze do zauważenia. Jeżeli widać wyraźny zarys okna, lampy albo jasnej powierzchni, warto zidentyfikować źródło i zmienić geometrię układu: pozycję monitora, jego pochylenie, ustawienie biurka albo sposób sterowania światłem.

Powłoka ekranu, filtr czy dodatkowa osłona mogą wpływać na odbicia, ale przepisy nie wskazują konkretnego typu matrycy ani obowiązkowego filtra antyrefleksyjnego. Nie należy więc przedstawiać określonej technologii jako jedynego prawnie wymaganego rozwiązania. Priorytetem jest osiągnięcie warunków ograniczających olśnienie i odbicia na realnym stanowisku.

Monitor powinien pozwalać łatwo regulować jaskrawość i kontrast znaku na ekranie zależnie od warunków oświetlenia. Jeżeli w pomieszczeniu zmienia się ilość światła dziennego, ustawienia obrazu mogą wymagać korekty. Nie oznacza to jednak, że bardzo wysoka jasność ekranu jest właściwym sposobem na „przebicie” silnego odbicia.

Najpierw trzeba ograniczyć źródło olśnienia lub odbicia, a następnie dopasować ustawienia obrazu do otoczenia i potrzeb użytkownika. Więcej o wymaganiach dotyczących czytelności, stabilności, kontrastu i pochylenia opisuje strona Czytelność, stabilność obrazu, kontrast i pochylenie monitora.

Pkt 9.1 lit. b obejmuje jasne płaszczyzny pomieszczenia, a pkt 4.3 wymaga matowej powierzchni blatu stołu. To pokazuje, że kontrola stanowiska nie powinna ograniczać się wyłącznie do monitora i lamp. Znaczenie może mieć także to, co znajduje się w polu widzenia oraz co odbija światło w bezpośrednim otoczeniu pracy.

Nie wynika z tego obowiązek stosowania jednego koloru ścian, mebli czy wyposażenia. Chodzi o unikanie konfiguracji powodującej uciążliwe olśnienie oraz zapewnienie komfortu pracy wzrokowej.

Pracodawca ma oceniać warunki pracy na stanowiskach z monitorami m.in. pod kątem organizacji i rozmieszczenia wyposażenia, obciążenia narządu wzroku oraz czynników fizycznych, w tym nieodpowiedniego oświetlenia. Ocena powinna być przeprowadzana w szczególności dla nowo tworzonych stanowisk oraz po każdej zmianie organizacji i wyposażenia.

Zmiana monitora, ustawienia biurka, opraw oświetleniowych, osłon okiennych lub sposobu wykorzystywania stanowiska może więc uzasadniać ponowne sprawdzenie, czy nowy układ nie wprowadził olśnienia lub odbić. Powiązany materiał: Ocena i rozmieszczenie wyposażenia stanowiska komputerowego.

1. Zidentyfikuj źródło. Sprawdź, czy problem powoduje okno, oprawa, jasna powierzchnia czy odbicie na ekranie.
2. Sprawdź różne warunki. Oceń stanowisko przy świetle dziennym i sztucznym oraz w porach, w których problem faktycznie występuje.
3. Zmień geometrię stanowiska. Skoryguj położenie monitora, biurka lub kierunek źródła światła tak, aby ograniczyć odbicie.
4. Kontroluj światło dzienne. Jeśli słońce nadmiernie oddziałuje na stanowisko, zastosuj odpowiednie rozwiązanie ograniczające jego wpływ.
5. Sprawdź oprawy. Upewnij się, że oświetlenie ogólne i miejscowe nie powoduje olśnienia bezpośredniego ani odbiciowego.
6. Dopasuj ekran. Po usunięciu głównej przyczyny ustaw jaskrawość, kontrast i pochylenie odpowiednio do oświetlenia.
7. Nie psuj pozycji. Korekta odbicia nie może wymuszać niewygodnych ruchów głowy i szyi.
8. Oceń cały układ. Przy dwóch ekranach lub laptopie sprawdź wszystkie używane powierzchnie wyświetlające.