Górna krawędź monitora na wysokości oczu pracownika

W obowiązującym rozporządzeniu dotyczącym stanowisk z monitorami ekranowymi zapisano, że ustawienie monitora oraz pozostałych elementów wyposażenia nie powinno wymuszać niewygodnych ruchów głowy i szyi. Bezpośrednio po tym wymaganiu wskazano, że górna krawędź monitora ekranowego powinna znajdować się na wysokości oczu pracownika.

W praktyce oznacza to, że najpierw trzeba ustawić pracownika w prawidłowej pozycji roboczej — z odpowiednio wyregulowanym krzesłem i możliwością oparcia stóp — a dopiero potem dopasować wysokość monitora. Nie należy ustawiać ekranu „na oko” względem wysokości biurka, ponieważ użytkownicy różnią się wzrostem, długością tułowia oraz wysokością siedziska.

W wielu starszych materiałach ergonomicznych można spotkać różne kąty patrzenia, odległości albo zalecenia odnoszące się do środka ekranu. Nie należy jednak zastępować nimi aktualnego brzmienia polskiego rozporządzenia. Wymóg z pkt 2.2 wskazuje konkretnie górną krawędź monitora jako punkt, który powinien znaleźć się na wysokości oczu pracownika.

Nie oznacza to, że pracownik ma przez cały czas patrzeć w górną krawędź. Większość treści roboczej będzie znajdować się niżej, więc wzrok naturalnie kieruje się lekko w dół bez konieczności trwałego pochylania głowy. Ostateczne ustawienie trzeba oceniać razem z pozycją szyi, odległością od ekranu, wielkością interfejsu i komfortem widzenia.

1. Usiądź w zwykłej pozycji roboczej, a nie „wyprostowanej do pomiaru”.
2. Wyreguluj wysokość krzesła i podparcie, aby pozycja była stabilna i wygodna.
3. Ustaw klawiaturę i mysz tak, aby nie wymuszały unoszenia barków ani wysuwania tułowia.
4. Spójrz na ekran przy głowie ustawionej neutralnie.
5. Podnieś lub obniż monitor tak, aby jego górna krawędź znalazła się na wysokości oczu.
6. Sprawdź, czy do czytania nie musisz stale zginać albo odchylać szyi.

Jeżeli fabryczna podstawa monitora nie zapewnia odpowiedniego zakresu regulacji, rozwiązaniem technicznym może być podstawa o regulowanej wysokości, ramię monitorowe albo — przy zachowaniu stabilności i bezpieczeństwa — odpowiednie podwyższenie. Dobór rozwiązania jest kwestią wyposażenia; wymaganie dotyczy osiągnięcia prawidłowego ustawienia.

Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że gdy dwa ekrany są przeznaczone do jednoczesnego wykorzystywania podczas pracy, ich górne krawędzie powinny znajdować się na tym samym poziomie, na wysokości oczu pracownika. To urzędowe wyjaśnienie sposobu stosowania aktualnego wymagania.

Jeżeli jeden ekran jest główny, a drugi pomocniczy, dodatkowo warto ograniczać częste, duże skręty głowy. To już praktyczna zasada ergonomiczna, a nie osobny zapis pkt 2.2. Przy konfiguracjach asymetrycznych położenie ekranów należy oceniać przez pryzmat rzeczywistych zadań i czasu korzystania z każdego z nich.

Pkt 2.1 załącznika wymaga, aby regulacje ustawienia monitora umożliwiały pochylenie ekranu. Pochylenie nie zastępuje regulacji wysokości: oba parametry służą innym celom. Wysokość wpływa na położenie głowy i szyi, a kąt ekranu pomaga dopasować powierzchnię wyświetlacza do linii patrzenia i warunków stanowiska.

Nie ma w aktualnym rozporządzeniu jednego obowiązkowego kąta pochylenia w stopniach. Ustawienie należy dobrać tak, aby obraz był czytelny, użytkownik nie kompensował kąta ruchami głowy, a na ekranie nie powstawały uciążliwe odbicia.

Załącznik wymaga takiego ustawienia monitora względem źródeł światła, aby ograniczać olśnienie i odbicia. Z tego powodu mechaniczne podniesienie ekranu do poziomu oczu powinno być połączone z kontrolą tego, co pojawia się na powierzchni matrycy po zmianie wysokości lub kąta.

Jeżeli po podniesieniu monitora w ekranie odbija się oprawa sufitowa albo jasne okno, trzeba skorygować położenie stanowiska, kąt ekranu lub warunki oświetleniowe. Nie należy obniżać monitora poniżej wymaganego poziomu tylko po to, aby „uciec” od odbicia; lepiej usunąć źródło problemu.

Powiązany temat: ocena i rozmieszczenie wyposażenia stanowiska komputerowego.

Pracodawca ma obowiązek przeprowadzać ocenę warunków pracy w szczególności dla nowo tworzonych stanowisk oraz po każdej zmianie organizacji i wyposażenia stanowiska. W praktyce oznacza to, że wysokość monitora warto ponownie sprawdzić po wymianie krzesła, monitora, podstawy, ramienia, biurka, po zmianie konfiguracji na dwa ekrany albo po przeniesieniu stanowiska.

Sam fakt, że poprzedni monitor był ustawiony prawidłowo, nie gwarantuje zgodności po wymianie na ekran o innej przekątnej, proporcjach obudowy czy zakresie regulacji. Ocena powinna dotyczyć rzeczywistej pozycji pracownika przy wykonywaniu typowych zadań.

Szerszy opis procesu znajduje się na stronie polskie wymagania BHP dla stanowisk wyposażonych w monitory ekranowe.

1. Krzesło jest wyregulowane przed ustawieniem wysokości monitora.
2. Pracownik siedzi albo stoi w swojej rzeczywistej pozycji roboczej.
3. Górna krawędź monitora znajduje się na wysokości oczu pracownika.
4. Monitor nie wymusza stałego pochylania, odchylania ani skręcania głowy.
5. Obraz i tekst są czytelne bez zbliżania twarzy do ekranu.
6. Kąt pochylenia ekranu można dopasować do użytkownika.
7. Na ekranie nie występują uciążliwe odbicia ani olśnienie po zmianie wysokości.
8. Przy laptopie objętym pkt 1.2 zapewniono monitor stacjonarny albo podstawkę oraz dodatkową klawiaturę i mysz.
9. Przy dwóch jednocześnie używanych ekranach ich górne krawędzie są na tym samym poziomie.
10. Po zmianie monitora, podstawy, krzesła lub biurka ponownie sprawdzono ergonomię ustawienia.