Ergonomia • monitor ekranowy • podnóżek
Aktualne polskie przepisy są jednoznaczne: na życzenie pracownika stanowisko pracy wyposażone w monitor ekranowy należy wyposażyć w podnóżek. Obowiązek wynika z pkt 7 załącznika do rozporządzenia, ale trzeba czytać go razem z definicją pracownika, wymaganiami dla krzesła, przestrzeni na nogi oraz oceną całego stanowiska. Przepisy nie podają natomiast minimalnych wymiarów, zakresu regulacji ani kąta nachylenia podnóżka.
Wymaganie jest krótkie i nie powinno być rozszerzane o parametry, których ustawodawca nie wskazał.
Tekst jednolity rozporządzenia został ogłoszony w Dz.U. z 2025 r. poz. 58 i w ELI ma status „obowiązujący”. W załączniku pkt 7 stanowi, że na życzenie pracownika stanowisko pracy należy wyposażyć w podnóżek. Jest to odrębne wymaganie od pkt 6 dotyczącego uchwytu na dokumenty i od pkt 5 określającego cechy krzesła.
Najważniejsza konsekwencja praktyczna jest prosta: pracodawca nie powinien uzależniać samego obowiązku zapewnienia podnóżka od tego, czy w firmie „zwykle się je stosuje”. Jeżeli osoba spełnia definicję pracownika z rozporządzenia i zgłasza życzenie, przepis przewiduje wyposażenie jej stanowiska w podnóżek. Jednocześnie sama obecność podnóżka nie zwalnia z zapewnienia pozostałych wymagań ergonomicznych stanowiska.
Definicja z rozporządzenia jest węższa niż potoczne określenie osoby korzystającej z komputera.
Zgodnie z § 2 pkt 4 pracownikiem jest każda osoba zatrudniona przez pracodawcę, w tym praktykant i stażysta, która użytkuje w czasie pracy monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy. To właśnie do tej definicji odwołuje się obowiązek z pkt 7. PIP w odpowiedzi poświęconej podnóżkom powtarza tę zależność i wskazuje, że przy spełnieniu tego warunku pracodawca powinien zapewnić podnóżek na życzenie pracownika.
Rozporządzenie przewiduje również wyłączenia. Nie stosuje się go m.in. do określonych systemów komputerowych na pokładach środków transportu, systemów przeznaczonych głównie do użytku publicznego oraz systemów przenośnych nieprzeznaczonych do użytkowania na danym stanowisku co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy. Dlatego przed automatycznym przenoszeniem wymogu na każdą sytuację z ekranem trzeba sprawdzić zakres aktu.
Przepisy określają obowiązek wyposażenia, ale nie ustanawiają specjalnego formularza ani trybu składania wniosku.
Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje wprost, że kwestie formalne związane ze zgłoszeniem zapotrzebowania na podnóżek nie zostały określone w przepisach. Mogą więc zostać doprecyzowane w regulacjach wewnątrzzakładowych, na przykład w regulaminie, instrukcji ergonomicznej lub procedurze obsługi zgłoszeń dotyczących stanowiska pracy.
Dla pracodawcy praktyczne znaczenie ma możliwość udokumentowania, że potrzeba została przyjęta i zrealizowana. Nie oznacza to jednak, że wewnętrzny formularz może tworzyć dodatkowe przesłanki materialne, których nie ma w rozporządzeniu. Procedura powinna pomagać w organizacji: kto przyjmuje zgłoszenie, kto ocenia stanowisko, jak dobiera się wyposażenie, kiedy następuje kontrola po wdrożeniu i gdzie zapisuje się wynik.
Pkt 7 nie wiąże podnóżka z badaniem profilaktycznym ani zaleceniem okulistycznym czy ortopedycznym.
W tym samym rozporządzeniu ustawodawca potrafi wyraźnie odwołać się do zaleceń lekarza — robi to na przykład w § 8 ust. 2 w odniesieniu do okularów lub szkieł kontaktowych korygujących wzrok. Przy podnóżku takiego warunku nie ma. Z treści pkt 7 wynika tylko życzenie pracownika objętego regulacją.
Nie oznacza to, że stan zdrowia jest bez znaczenia dla ergonomii. Jeżeli pracownik ma szczególne potrzeby wynikające z niepełnosprawności, urazu albo dolegliwości mięśniowo-szkieletowych, standardowy podnóżek może nie być wystarczający i potrzebna może być bardziej indywidualna ocena. To jednak odrębna kwestia od podstawowego obowiązku z pkt 7.
Typowa sytuacja pojawia się wtedy, gdy prawidłowa wysokość siedziska dla pracy przy stole powoduje utratę stabilnego podparcia stóp.
Krzesło na stanowisku z monitorem ma umożliwiać regulację wysokości siedziska, a jego wymiary i ukształtowanie mają zapewniać wygodną pozycję ciała oraz swobodę ruchów. Jeżeli blat jest na stałej wysokości, niższa osoba może potrzebować ustawić siedzisko wyżej po to, aby ręce i przedramiona pracowały w korzystnej relacji do klawiatury. W takim ustawieniu stopy mogą nie opierać się stabilnie o podłogę. Podnóżek tworzy wtedy dodatkową powierzchnię podparcia.
Nie należy jednak redukować tematu wyłącznie do wzrostu. Potrzeba może zależeć od geometrii stołu, wysokości siedziska, proporcji ciała, obuwia, organizacji zadań i tego, jak często pracownik zmienia pozycję. Dlatego przepisy pozostawiają inicjatywę pracownikowi i nie wprowadzają tabeli wzrostu czy jednego progu, od którego podnóżek „staje się obowiązkowy”.
Podnóżek jest elementem pomocniczym, a nie zamiennikiem wymaganej regulacji i właściwego doboru krzesła.
Załącznik do rozporządzenia wymaga m.in. stabilnej, co najmniej pięciopodporowej podstawy krzesła z kółkami, regulacji wysokości siedziska, regulacji wysokości oparcia odcinka lędźwiowego, regulacji kąta pochylenia oparcia, odpowiedniego wyprofilowania, obrotu 360° oraz regulowanych podłokietników. Podnóżek nie może być używany jako argument, że inne wymagania przestają mieć znaczenie.
Przykład błędnego podejścia: krzesło ustawiono zbyt wysoko bez ergonomicznej przyczyny, a następnie „naprawiono” pozycję, podsuwając pod stopy przypadkowy przedmiot. Właściwa kolejność jest odwrotna. Najpierw trzeba ustawić siedzisko i wyposażenie zgodnie z zadaniem, położeniem klawiatury i monitora, a podnóżek ma uzupełnić stanowisko tam, gdzie jest potrzebne podparcie stóp.
Podobnie nie powinno się używać podnóżka do kompensowania zbyt małej przestrzeni pod blatem, kolizji z kontenerem, przewodami czy elementami konstrukcyjnymi stołu. Pkt 4.2 osobno wymaga odpowiedniej przestrzeni do umieszczenia nóg i możliwości przyjęcia wygodnej pozycji oraz jej zmiany.
Dodatkowy element pod stopami nie może odbierać przestrzeni, którą przepisy każą zapewnić pod blatem.
Pkt 4.2 załącznika wymaga odpowiedniej przestrzeni do umieszczenia nóg pod blatem stołu oraz do przyjęcia wygodnej pozycji i możliwości jej zmiany. Oznacza to, że podnóżek powinien być oceniany nie tylko jako powierzchnia pod stopy, ale jako element zajmujący konkretne miejsce pod biurkiem. Zbyt duży, źle ustawiony albo blokujący ruch konstrukcji może poprawić podparcie stóp, a jednocześnie pogorszyć swobodę nóg.
W praktyce warto sprawdzić, czy pracownik może bez zahaczania wsunąć i wysunąć stopy, zmienić kąt ustawienia nóg, przysunąć i odsunąć krzesło oraz wstać bez ryzyka potknięcia. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na przewody, listwy zasilające, nogi stołu, kontenery i poprzeczki konstrukcyjne. Podnóżek nie powinien tworzyć kolejnej przeszkody w już ograniczonej przestrzeni.
Jeżeli po wprowadzeniu podnóżka użytkownik utrzymuje jedną sztywną pozycję tylko dlatego, że urządzenie mieści się w jednym miejscu, warto wrócić do oceny całego układu. Ergonomia stanowiska nie polega na „zamrożeniu” jednej pozycji, lecz na umożliwieniu wygodnego podparcia i zmian położenia ciała.
To ważne, ponieważ w opisach handlowych i poradnikach często pojawiają się liczby przedstawiane tak, jakby wynikały z prawa.
Pkt 7 nie wskazuje minimalnej szerokości ani głębokości podnóżka, zakresu regulacji wysokości, dopuszczalnego kąta pochylenia, rodzaju powierzchni, nośności czy konkretnego materiału. Nie ustanawia też obowiązku regulacji jako takiej. W dyrektywie 90/270/EWG również podstawowe wymaganie brzmi, że podnóżek powinien być udostępniany na życzenie użytkownika; dyrektywa nie podaje w tym miejscu szczegółowej tabeli parametrów.
Dlatego nie należy przypisywać przepisom liczb zaczerpniętych z katalogu producenta, starej instrukcji, normy branżowej albo opracowania ergonomicznego bez jasnego oznaczenia źródła. Parametr produktu może być praktycznie użyteczny, ale nie staje się przez to automatycznie wymaganiem prawa.
Poniższe cechy są praktycznymi kryteriami oceny użytkowej; nie są listą parametrów liczbowych nakazanych przez pkt 7.
Stabilność. Powierzchnia pod stopy powinna pozostawać przewidywalna podczas typowych ruchów i nie odsuwać się łatwo przy lekkim nacisku. Jeżeli pracownik musi stale „szukać” podnóżka stopami albo urządzenie przesuwa się po podłodze, ergonomiczna korzyść może być mała.
Powierzchnia podparcia. Warto sprawdzić, czy obie stopy mogą zostać ustawione swobodnie, bez konieczności ściskania ich w jednym punkcie. Znaczenie ma również faktura powierzchni i zachowanie różnych rodzajów obuwia.
Możliwość dopasowania. Jeżeli model ma regulację pochylenia lub wysokości, powinna być użyteczna dla konkretnej osoby i nie wymagać skomplikowanej obsługi. Nie ma sensu wybierać wielu regulacji, jeśli po ustawieniu element samoczynnie zmienia pozycję albo zakres nie odpowiada stanowisku.
Po dostarczeniu podnóżka sprawdź jego działanie w pozycji roboczej.
Najpierw ustaw krzesło w relacji do stołu i klawiatury. Pracownik powinien siedzieć stabilnie, z możliwością wykorzystania oparcia i bez unoszenia barków przy pracy rękami. Następnie sprawdź kontakt stóp z podłożem. Jeżeli potrzebne jest dodatkowe podparcie, ustaw podnóżek tak, aby stopy mogły spoczywać na nim bez wysuwania miednicy do przodu i bez wymuszania ucisku pod udami.
Położenie powinno umożliwiać zmianę ustawienia stóp. Jeżeli podnóżek ma ruchomą platformę albo regulację kąta, pracownik powinien wiedzieć, jak z niej korzystać. Nie ma jednego obowiązkowego kąta prawidłowego dla wszystkich; ważna jest obserwacja pozycji i komfortu w realnej pracy.
Na koniec trzeba sprawdzić dostęp do stanowiska. Podnóżek nie może utrudniać wstawania, blokować kółek krzesła ani tworzyć przeszkody w przejściu. Pkt 8.2 załącznika wymaga, aby stanowisko było usytuowane tak, by pracownik miał do niego swobodny dostęp.
Nie. Aktualne wymagania dotyczące stanowiska podkreślają możliwość przyjęcia wygodnej pozycji i jej zmiany podczas pracy.
Podnóżek powinien wspierać ciało, ale nie musi prowadzić do nieruchomego ułożenia nóg przez wiele godzin. Pkt 4.2 wprost łączy przestrzeń pod blatem z możliwością zmiany pozycji. Również organizacja pracy przy monitorze przewiduje przemienne wykonywanie innych zadań albo co najmniej pięciominutową przerwę po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora, jeśli nie zastosowano przemienności.
W praktyce warto zachęcać do drobnych zmian ustawienia stóp, okresowego odsuwania krzesła, wstawania podczas przerw i unikania długotrwałych, sztywnych pozycji. HSE w aktualnych materiałach dotyczących pracy z DSE także podkreśla znaczenie dopasowania stanowiska i ograniczania przedłużonych pozycji statycznych.
Jeżeli podnóżek jest tak skonstruowany lub ustawiony, że użytkownik nie może zmienić pozycji bez całkowitego odsuwania urządzenia, warto sprawdzić inne ustawienie lub model. Celem jest podparcie, nie ograniczenie ruchu.
Rozporządzenie wymaga oceny warunków pracy i szczególnie wskazuje ponowną ocenę po zmianie organizacji lub wyposażenia.
§ 5 zobowiązuje pracodawcę do oceny warunków pracy m.in. pod kątem rozmieszczenia wyposażenia, jego stanu, obciążenia wzroku i układu mięśniowo-szkieletowego, czynników fizycznych oraz obciążenia psychicznego. Ustęp 2 stanowi, że ocena powinna być przeprowadzana w szczególności dla nowo tworzonych stanowisk oraz po każdej zmianie organizacji i wyposażenia stanowisk pracy.
Dodanie podnóżka jest zmianą wyposażenia, dlatego warto sprawdzić rezultat zamiast zakładać, że każdy model automatycznie poprawia ergonomię. Kontrola może obejmować: stabilność stóp, położenie ud, możliwość oparcia pleców, przestrzeń pod blatem, łatwość sięgania do klawiatury i myszy, możliwość zmiany pozycji oraz swobodę wstawania.
Jeżeli pracownik po wdrożeniu zgłasza dyskomfort, podnóżek przesuwa się albo koliduje z krzesłem, ocena powinna prowadzić do korekty ustawienia lub wymiany rozwiązania. Sam fakt zakupu urządzenia nie jest dowodem, że ryzyko lub uciążliwość zostały usunięte.
Większość błędów wynika z traktowania podnóżka jako oderwanego dodatku zamiast elementu całego stanowiska.
Do listy warto dodać brak kontroli po wdrożeniu, ustawienie podnóżka w kolizji z kółkami krzesła oraz ograniczenie swobody nóg. Błędem jest również zakup jednego modelu dla całej organizacji bez możliwości sprawdzenia, czy rozwiązanie odpowiada różnym stanowiskom i użytkownikom.
Podnóżek jest tylko jednym elementem całego układu ergonomicznego.
Sprawdź wymagane regulacje, stabilność, podłokietniki i sposób oceny krzesła przy monitorze.
Przejdź do strony → PrzestrzeńDowiedz się, jak pkt 4.2 łączy miejsce pod blatem z wygodną pozycją i możliwością ruchu.
Przejdź do strony → OcenaZobacz, jak oceniać cały układ stanowiska zamiast pojedynczego elementu.
Przejdź do strony → BHPPrzejdź do szerszego omówienia aktualnych obowiązków dla stanowiska z monitorem ekranowym.
Przejdź do strony →Poniższe produkty pochodzą z aktualnego arkusza Biurowe A-Z Biuro. Nie są podnóżkami i nie zastępują podnóżka wymaganego na życzenie pracownika przez pkt 7. Służą wyłącznie do organizacji, dokumentowania i oznaczania oceny stanowiska.
Materiały do zapisywania zgłoszeń, obserwacji i korekt pomagają prowadzić prostą dokumentację stanowiska. Są wyposażeniem biurowym — nie są podnóżkami ani środkami zastępującymi ergonomiczne ustawienie stanowiska.
Teczki, koszulki i segregator pomagają przechowywać oceny stanowiska, instrukcje i potwierdzenia realizacji zgłoszeń w jednym miejscu. Nie mają funkcji ergonomicznego podparcia stóp.
Etykiety, przekładki, spinacze i zszywacz ułatwiają porządkowanie dokumentacji okresowych kontroli i zmian wyposażenia. Nie należy przypisywać im żadnych wymagań BHP dotyczących podnóżków.
Materiały do archiwizacji i prezentacji informacji mogą wspierać organizację instrukcji i wyników oceny stanowiska. Są produktami pomocniczymi i nie zastępują podnóżka dobranego do pracownika.
Priorytetem są aktualne źródła urzędowe i pierwotne. Wymagania opisano własnymi słowami, bez dopisywania parametrów, których akty nie zawierają.
Tekst jednolity rozporządzenia dotyczącego stanowisk z monitorami. Kluczowe: § 2, § 5 oraz pkt 4.2, 5 i 7 załącznika.
Otwórz ELI → PIPPIP potwierdza obowiązek na życzenie pracownika objętego rozporządzeniem oraz brak szczególnej formy zgłoszenia w przepisach.
Otwórz PIP → EUR-LexEuropejskie minimalne wymagania dla stanowisk z monitorami, w tym udostępnienie podnóżka na życzenie użytkownika.
Otwórz EUR-Lex → HSE • pomocniczoPraktyczne podejście do oceny całego stanowiska DSE oraz ponownej oceny po zmianach lub zgłoszeniu dyskomfortu.
Otwórz HSE →Stan prawny sprawdzono 19.08.2026. ELI wskazuje Dz.U. 2025 poz. 58 jako akt obowiązujący. Przy przyszłej aktualizacji należy ponownie zweryfikować status aktu i brzmienie załącznika.
Odpowiedzi rozdzielają literalne wymagania prawa od praktycznych kryteriów ergonomicznych.
Nie jako automatyczny element każdego stanowiska. Pkt 7 stanowi, że stanowisko należy wyposażyć w podnóżek na życzenie pracownika objętego rozporządzeniem.
Pkt 7 nie stawia takiego warunku. Wymaganie jest powiązane z życzeniem pracownika, a nie z zaleceniem lekarza.
Przepisy nie określają szczególnej formy zgłoszenia. PIP wskazuje, że kwestie formalne mogą zostać uregulowane wewnątrzzakładowo.
Pkt 7 nie podaje minimalnych wymiarów, kąta nachylenia, wysokości ani innych parametrów liczbowych. Nie należy przedstawiać wartości katalogowych jako wymagań tego przepisu.
Aktualny pkt 7 nie ustanawia takiego szczegółowego wymogu. Regulacja może być praktycznie użyteczna, ale nie należy przypisywać jej rozporządzeniu, jeśli przepis jej nie wymienia.
Nie. Krzesło musi niezależnie spełniać wymagania pkt 5. Podnóżek jest dodatkowym elementem stanowiska, a nie zamiennikiem regulacji siedziska, oparcia czy podłokietników.
Takie sprawdzenie jest uzasadnione wymaganiem oceny po zmianach organizacji i wyposażenia stanowiska. Należy ocenić m.in. przestrzeń na nogi, pozycję krzesła, swobodę ruchu i dostęp do stanowiska.
Nie. Przesłane arkusze produktowe nie zawierają podnóżka o potwierdzonych parametrach. Pokazane produkty są wyłącznie pomocniczym wyposażeniem do dokumentowania i organizacji oceny stanowiska.
Lista pozwala szybko sprawdzić zarówno obowiązek formalny, jak i praktyczne ustawienie wyposażenia.
Sprawdź, czy pracownik użytkuje monitor przez czas wymagany w definicji z rozporządzenia.
Przyjmij życzenie pracownika dotyczące podnóżka i zastosuj przyjętą w firmie procedurę organizacyjną.
Nie uzależniaj podstawowego obowiązku z pkt 7 od zaświadczenia lekarskiego, którego ten punkt nie wymaga.
Ustaw krzesło i sprawdź jego wymagane regulacje zanim oceniasz pozycję stóp.
Sprawdź, czy podnóżek zapewnia stabilne i wygodne podparcie obu stóp w realnej pozycji roboczej.
Upewnij się, że podnóżek nie ogranicza wymaganej przestrzeni na nogi ani możliwości zmiany pozycji.
Sprawdź, czy urządzenie nie koliduje z kółkami krzesła, przewodami, kontenerem ani konstrukcją stołu.
Zweryfikuj, czy pracownik może łatwo wstać i ma swobodny dostęp do stanowiska.
Po dodaniu podnóżka ponownie oceń całe stanowisko i skoryguj ustawienie, jeśli pojawią się nowe uciążliwości.
Nie zapisuj katalogowych wymiarów lub kątów jako wymogów prawa, jeśli pkt 7 ich nie określa.