Okres przejściowy między dyrektywą 2009/48/WE a rozporządzeniem (UE) 2025/2509

Rozporządzenie (UE) 2025/2509 zostało opublikowane 12 grudnia 2025 r. i weszło w życie 1 stycznia 2026 r. Samo wejście w życie nie oznacza jednak, że wszystkie jego wymagania produktowe należy stosować od tej daty. Art. 59 wskazuje zasadę: rozporządzenie będzie stosowane od 1 sierpnia 2030 r.. Od 1 stycznia 2026 r. stosuje się wcześniej tylko wskazane w tym artykule grupy przepisów: art. 28–44 i 49–55.

Dla firmy projektującej, produkującej, importującej lub sprzedającej zabawkę w sierpniu 2026 r. podstawowym systemem produktowym nadal pozostaje dyrektywa 2009/48/WE oraz akty ją zmieniające, właściwe normy zharmonizowane i inne przepisy mające zastosowanie do konkretnego produktu. Rozporządzenie 2025/2509 trzeba już natomiast traktować jako znany, prawnie ustalony kierunek migracji systemu.

Dyrektywa 2009/48/WE traci moc dopiero ze skutkiem od 1 sierpnia 2030 r. Do tego dnia pozostaje podstawowym aktem sektorowym dla bieżącego systemu bezpieczeństwa zabawek. Producent nie może więc potraktować przyszłych wymagań rozporządzenia jako zamiennika dla obecnej oceny bezpieczeństwa, dokumentacji technicznej, deklaracji zgodności WE, oznakowania CE, ostrzeżeń i procedury oceny zgodności wymaganych przez dyrektywę.

W praktyce przedsiębiorstwo powinno prowadzić dwa strumienie pracy. Pierwszy to zgodność bieżąca: utrzymanie produktów już sprzedawanych oraz nowych modeli wprowadzanych przed 1.08.2030 zgodnie z dyrektywą. Drugi to migracja: przygotowanie danych i procesów wymaganych przez rozporządzenie, w szczególności tych, które wymagają zmian systemowych, dostawczych lub informatycznych.

Nie należy też zakładać, że produkt poprawny w 2026 r. automatycznie będzie gotowy do pierwszego wprowadzenia na rynek po 1 sierpnia 2030 r. Nowe rozporządzenie wprowadza m.in. cyfrowy paszport produktu i zmodyfikowane wymagania chemiczne, więc dla modeli utrzymywanych długoterminowo potrzebny jest plan ponownego przeglądu.

Art. 57 ust. 1 rozporządzenia ustanawia zasadę ciągłości obrotu. Państwa członkowskie nie mogą utrudniać udostępniania na rynku zabawek, które zostały wprowadzone do obrotu zgodnie z dyrektywą 2009/48/WE przed 1 sierpnia 2030 r. Oznacza to, że dzień zmiany systemu nie jest automatycznym nakazem wycofania ze sklepów całego legalnego zapasu.

Warunek jest jednak istotny: produkt musi być rzeczywiście wprowadzony do obrotu przed datą graniczną i zgodnie z dyrektywą. Przepis nie legalizuje produktu niezgodnego ani nie pozwala po 1 sierpnia 2030 r. po raz pierwszy wprowadzać nowych egzemplarzy na podstawie starego systemu tylko dlatego, że identyczny model był wcześniej sprzedawany.

Dla magazynu i sprzedaży oznacza to potrzebę rozdzielenia partii. Dobrą praktyką jest możliwość przypisania egzemplarzy do dostawy, dokumentu przyjęcia, dostawcy i daty pierwszego wprowadzenia do obrotu. Im dłuższy i bardziej złożony łańcuch dostaw, tym ważniejsza staje się spójność numerów partii, danych ERP, dokumentów handlowych i dokumentacji zgodności.

Art. 57 ust. 2 przewiduje, że rozdział VIII nowego rozporządzenia stosuje się odpowiednio zamiast art. 42, 43 i 45 dyrektywy do zabawek wprowadzonych do obrotu zgodnie z dyrektywą przed 1 sierpnia 2030 r. Dotyczy to również przypadków, w których odpowiednia procedura została rozpoczęta jeszcze przed tą datą.

To ważne, ponieważ ochrona przepisu przejściowego nie oznacza „zamrożenia” produktu poza nadzorem rynku. Jeżeli zabawka stwarza ryzyko lub jest niezgodna, organy nadal mogą prowadzić działania, a przedsiębiorcy zachowują obowiązek współpracy i podejmowania środków korygujących. Legalne wcześniejsze wprowadzenie do obrotu chroni ciągłość handlu, ale nie usuwa odpowiedzialności za bezpieczeństwo.

Przy migracji systemu dokumentacja powinna więc umożliwiać szybkie ustalenie, pod jaką podstawą prawną zabawka została wprowadzona, jakie dowody zgodności istniały w tej dacie i gdzie znajdują się dane kontaktowe odpowiedzialnych podmiotów.

Okres przejściowy nie jest zadaniem tylko dla działu prawnego producenta. Importer odpowiada za produkt z państwa trzeciego, który wprowadza na rynek Unii, a dystrybutor udostępnia produkt dalej. Każdy z tych podmiotów potrzebuje wystarczających danych, aby wiedzieć, czy dana partia została wprowadzona przed 1 sierpnia 2030 r. i z jakimi dokumentami.

Umowy i specyfikacje dostawców warto zaktualizować odpowiednio wcześniej. Powinny określać, kto dostarcza dane o składzie, raporty badań, identyfikatory partii, kopie deklaracji, instrukcje i ostrzeżenia oraz kto odpowiada za aktualizację po zmianie materiału lub projektu. Dla produktów planowanych po 2030 r. trzeba też określić odpowiedzialność za dane potrzebne w nowym systemie cyfrowym.

Dla dystrybutora szczególnie ważna jest kontrola przyjęcia towaru. Produkt z prawidłowym CE, ale bez możliwości ustalenia pochodzenia partii i właściwych dokumentów, może stworzyć poważny problem dowodowy na etapie kontroli lub wycofania.

Jedną z największych zmian organizacyjnych nowego rozporządzenia jest cyfrowy paszport produktu. Dla firmy posiadającej setki lub tysiące modeli przygotowanie danych dopiero w lipcu 2030 r. byłoby ryzykowne. Już w okresie przejściowym warto zbudować architekturę danych: jednoznaczny identyfikator modelu, powiązanie z producentem i podmiotem odpowiedzialnym, dokumentami, wynikami oceny zgodności i informacjami wymaganymi w paszporcie.

Przygotowanie nie oznacza jednak, że firma musi już teraz publikować paszport w formie przewidzianej dla systemu od 2030 r. Najpierw należy śledzić akty wykonawcze, standardy techniczne i ewentualne doprecyzowania. System IT powinien być elastyczny i pozwalać aktualizować strukturę danych bez utraty historii wersji.

Firma powinna zbudować harmonogram nie wokół jednej daty, lecz wokół decyzji produktowych. Dla każdej rodziny zabawek trzeba ustalić: czy model będzie nadal produkowany po 2030 r., kiedy planowana jest ostatnia partia według dyrektywy, kiedy zakończy się ocena luk, kiedy zostaną zebrane nowe dane i kiedy gotowy będzie system cyfrowy.

Równolegle trzeba przewidzieć zarządzanie zapasem. Towar wprowadzony do obrotu przed 1 sierpnia 2030 r. może być nadal udostępniany, ale przedsiębiorstwo musi umieć wykazać jego status. Dlatego przed datą graniczną warto wykonać inwentaryzację partii i zachować dokumenty potwierdzające ich wcześniejsze wprowadzenie.

1. Podziel portfolio: oznacz modele kończone przed 1.08.2030 i modele, które mają być dalej wprowadzane po tej dacie.
2. Ustal status partii: odróżniaj datę produkcji od pierwszego wprowadzenia konkretnej zabawki do obrotu w UE.
3. Zachowaj dowody: powiąż partie z dokumentami handlowymi, deklaracją, raportami badań i identyfikacją producenta lub importera.
4. Utrzymuj bieżącą zgodność: do 31.07.2030 nie wyłączaj procedur wymaganych przez dyrektywę 2009/48/WE.
5. Zmapuj certyfikaty: sprawdź ich rzeczywiste daty ważności i nie zakładaj automatycznie, że każdy dokument działa do 1.02.2031.
6. Wykonaj analizę luk: porównaj dokumentację, skład, ostrzeżenia i procesy obecnych modeli z wymaganiami rozporządzenia 2025/2509.
7. Przygotuj dane DPP: uporządkuj identyfikatory, wersje produktów i odpowiedzialność za dane bez zastępowania obecnej dokumentacji.
8. Uzgodnij dostawców: wprowadź wymagania dotyczące danych o składzie, zmianach materiałowych i identyfikowalności partii.
9. Przygotuj magazyn i e-commerce: zaplanuj rozróżnienie zapasu historycznego i nowych wprowadzeń po dacie granicznej.
10. Monitoruj prawo: przed wdrożeniem końcowym ponownie sprawdź akty wykonawcze, normy i wytyczne wydane przed 1.08.2030.