Rozporządzenie (UE) 2025/2509 w sprawie bezpieczeństwa zabawek — co zmienia od 1 sierpnia 2030 r.?

Rozporządzenie obejmuje produkty zaprojektowane lub przeznaczone — wyłącznie lub nie wyłącznie — do używania podczas zabawy przez dzieci poniżej 14 lat. Oznacza to ciągłość z dotychczasową logiką klasyfikacji: produkt może pełnić również funkcję użytkową, a mimo to być zabawką, jeżeli funkcja zabawowa wynika z projektu, przeznaczenia, sposobu prezentacji i przewidywalnego użycia.

Dla artykułów szkolnych i kreatywnych szczególnie ważne jest unikanie automatycznych skrótów. Kolorowy długopis, zestaw plastyczny albo przedmiot z motywem dziecięcym nie staje się zabawką wyłącznie ze względu na wygląd. Z drugiej strony nazwanie produktu „artykułem szkolnym” nie wyłącza przepisów o zabawkach, jeśli obiektywnie został zaprojektowany do zabawy. Klasyfikację trzeba uzasadnić dla konkretnego modelu, wariantu, opakowania i komunikacji marketingowej.

Największa odpowiedzialność nadal spoczywa na producencie. To on projektuje lub zleca projekt i produkcję, przeprowadza ocenę bezpieczeństwa, dobiera procedurę oceny zgodności, przygotowuje dokumentację techniczną i — w nowym systemie — tworzy cyfrowy paszport produktu. Producent ma też utrzymywać zgodność produkcji seryjnej i reagować na zmiany projektu, właściwości zabawki oraz dokumentów technicznych, na których oparto zgodność.

Importer nie może ograniczyć się do przyjęcia towaru od dostawcy spoza UE. Przed wprowadzeniem zabawki do obrotu musi zweryfikować m.in. wykonanie właściwej procedury przez producenta, istnienie wymaganych dokumentów, oznakowania CE, paszportu produktu i danych w rejestrze, gdy nowy system zacznie być stosowany. Dystrybutor ma działać z należytą starannością i nie udostępniać produktu, gdy istnieją podstawy, by sądzić, że jest niezgodny lub stwarza ryzyko.

Rozporządzenie zachowuje strukturę oceny zgodności opartą na procedurach opisanych w załączniku IV. Jeżeli producent może wykazać zgodność poprzez właściwe normy zharmonizowane lub wspólne specyfikacje obejmujące wszystkie mające zastosowanie wymagania, możliwa jest wewnętrzna kontrola produkcji. W innych sytuacjach przewidziano badanie typu UE z udziałem jednostki notyfikowanej, a następnie zgodność z typem.

Badanie typu UE nie sprowadza się do wysłania próbki do laboratorium. Jednostka notyfikowana analizuje dokumentację techniczną i dowody, ocenia projekt techniczny oraz — zależnie od wybranej formy badania — próbkę całej zabawki, wybrane części lub sam projekt. Jeśli typ spełnia wymagania, wydawany jest certyfikat badania typu UE; jeśli nie, jednostka ma odmówić wydania certyfikatu.

W sierpniu 2026 r. część rozporządzenia dotycząca jednostek notyfikowanych już się stosuje. Nie oznacza to jednak, że producent ma dziś stosować całą procedurę produktową rozporządzenia zamiast dyrektywy. Trzeba rozdzielać przepisy organizujące system notyfikacji od przyszłych obowiązków konkretnej zabawki.

Nowe rozporządzenie nie rezygnuje z oznakowania CE. Producent ma je umieścić przed wprowadzeniem zabawki do obrotu po wykazaniu zgodności. CE jest widocznym rezultatem procesu oceny zgodności, a nie samodzielnym certyfikatem jakości. Jeżeli oznakowanie nie jest widoczne przez opakowanie, ma być umieszczone również na opakowaniu.

Ostrzeżenia nadal muszą wynikać z realnych ograniczeń użytkowania i służyć bezpiecznemu korzystaniu z zabawki. Przepisy wymagają wskazania odpowiednich ograniczeń użytkownika, w tym co najmniej minimalnego wieku, gdy jest to niezbędne, oraz innych warunków takich jak wymagane umiejętności, masa użytkownika czy nadzór osoby dorosłej — zależnie od zabawki.

Praktyczny błąd to traktowanie ostrzeżenia jako sposobu na obejście wymagań projektowych. Oznaczenie „3+” nie może automatycznie usuwać zagrożenia, a ostrzeżenie sprzeczne z przeznaczeniem produktu nie naprawia złej klasyfikacji. Najpierw projekt i ocena ryzyka, potem właściwe ograniczenia i komunikacja.

Rozporządzenie rozszerza podejście do substancji chemicznych w zabawkach. W przepisach szczegółowych zakazuje m.in. obecności określonych kategorii substancji sklasyfikowanych jako CMR, zaburzające gospodarkę hormonalną, toksyczne dla narządów docelowych oraz wybranych substancji uczulających. Wprowadza także zakaz celowego stosowania PFAS oraz zakaz obecności bisfenoli wskazanych w odpowiedniej części dodatku, z wyjątkami i warunkami określonymi w samym akcie.

To nie oznacza, że każdy ślad substancji automatycznie czyni zabawkę niezgodną. Przepisy uwzględniają sytuacje niezamierzonego występowania zanieczyszczeń, które jest technicznie nieuniknione przy dobrej praktyce wytwarzania, o ile zabawka nadal spełnia ogólny wymóg bezpieczeństwa. Istnieją też przepisy dotyczące dozwolonych odstępstw.

Dla zakupów i kontroli dostawców kluczowe jest unikanie uproszczeń typu „bez BPA = zgodne”. Zgodność chemiczna wymaga znajomości materiałów i substancji w konkretnym produkcie, aktualnych klasyfikacji oraz warunków ekspozycji. Dostawca powinien potrafić powiązać deklarowane bezpieczeństwo z rzeczywistym składem i dowodami.

Nowe przepisy łączą cyfrowy paszport z nadzorem rynku i kontrolą graniczną. Przed wprowadzeniem zabawki na rynek podmiot ma umieścić w cyfrowym rejestrze niepowtarzalny identyfikator produktu i identyfikator podmiotu, a w przypadku zabawek objętych procedurą dopuszczenia do obrotu również kod towaru. Dostęp do rejestru mają mieć Komisja, właściwe organy krajowe i organy celne.

Rejestracja nie jest jednak dowodem zgodności. Sam fakt uzyskania identyfikatora nie zastępuje oceny bezpieczeństwa, badań, dokumentacji ani prawidłowego DPP. Jest to infrastruktura do identyfikacji i kontroli, a nie system automatycznego „zatwierdzania” produktu.

1. Ustal datę i system prawny: rozdziel produkty wprowadzane do obrotu przed 1.08.2030 od tych, które mają wejść na rynek po tej dacie.
2. Potwierdź klasyfikację: sprawdź, czy konkretny model jest zabawką i czy nie znajduje się w wyłączeniach.
3. Zmapuj ryzyka: połącz ocenę konstrukcji, wieku użytkownika, użycia przewidywalnego i wszystkich właściwych kategorii zagrożeń.
4. Przejrzyj skład: przygotuj wiarygodne dane o materiałach, substancjach i dostawcach pod kątem nowych ograniczeń chemicznych.
5. Dobierz ścieżkę zgodności: ustal, czy właściwa będzie wewnętrzna kontrola produkcji czy badanie typu UE i udział jednostki notyfikowanej.
6. Uporządkuj identyfikatory: zapewnij jednoznaczne powiązanie modelu, wariantu, producenta, obrazu produktu, dokumentacji i danych handlowych.
7. Zaprojektuj DPP: zaplanuj dane z załącznika VI, nośnik danych, kopię zapasową oraz dostępność paszportu przez 10 lat.
8. Przygotuj e-commerce: zaplanuj prezentację nośnika danych lub identyfikatora produktu przed zakupem na odległość.
9. Zbuduj proces aktualizacji: zmiany materiału, projektu, dostawcy, norm lub klasyfikacji muszą uruchamiać przegląd dokumentacji i zgodności.
10. Zarządzaj przejściem: monitoruj datę 1.08.2030, ważność certyfikatów do 1.02.2031 i odrębne zasady dla produktów wprowadzonych wcześniej zgodnie z dyrektywą.