Normy zharmonizowane dla zabawek i domniemanie zgodności

Artykuł 13 dyrektywy 2009/48/WE stanowi, że zabawki zgodne z normami zharmonizowanymi lub ich częściami, których odniesienia opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, są uznawane za zgodne z wymaganiami objętymi tymi normami. To ważne rozróżnienie: norma nie „legalizuje” produktu jako całości, jeżeli nie obejmuje wszystkich istotnych zagrożeń. Producent nadal odpowiada za ocenę bezpieczeństwa, dokumentację techniczną, właściwą procedurę oceny zgodności, deklarację zgodności i oznakowanie CE.

1. Ustal produkt: potwierdź, że wyrób jest zabawką w rozumieniu przepisów i określ jego funkcje, materiały, użytkowników oraz przewidywalny sposób użycia.
2. Zidentyfikuj zagrożenia: mechaniczne, fizyczne, palność, chemiczne, elektryczne i inne właściwe dla produktu.
3. Odczytaj normy z dokumentacji: zapisuj pełny numer części, rok i poprawkę, bez skracania do samego „EN 71”.
4. Sprawdź EUR-Lex: porównaj każdą normę z aktualną wersją decyzji 2023/740.
5. Sprawdź ograniczenia: przeczytaj uwagi i zastrzeżenia przy konkretnym odniesieniu.
6. Sprawdź daty: zweryfikuj, czy starsze odniesienie nie ma już wyznaczonej daty usunięcia.
7. Oceń pokrycie wymagań: ustal, czy zestaw zastosowanych norm obejmuje wszystkie istotne wymagania bezpieczeństwa danej zabawki.
8. Zapisz wynik: w dokumentacji wewnętrznej odnotuj datę kontroli i wersję wykazu, na której oparto ocenę.

Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2025/1785 zmieniła sposób publikacji odniesienia do EN 71-1:2014+A1:2018. Komisja uznała, że w odniesieniu do określonych wave rollers wymagania wynikające z klauzul 3.19 i 4.15.1 nie zapewniają odpowiedniej ochrony przed ryzykiem zmiażdżenia i ścinania palców oraz dłoni. W tym zakresie norma nie daje domniemania zgodności z wskazanymi wymaganiami dyrektywy.

Nie oznacza to, że całe EN 71-1 przestało być normą zharmonizowaną. Pozostałe klauzule nieobjęte formalnym zastrzeżeniem nadal mogą dawać domniemanie zgodności z wymaganiami, które mają obejmować. To dobry przykład, dlaczego kontrola samego numeru normy jest niewystarczająca — trzeba czytać również ograniczenia opublikowane przy odniesieniu.

EN 71-13 dotyczy zapachowych gier planszowych, zestawów kosmetycznych i gier smakowych. Decyzja 2025/2519 dodała EN 71-13:2021+A2:2024, a wcześniejsze odniesienie EN 71-13:2021+A1:2022 pozostawiła do 16 czerwca 2027 r. Z punktu widzenia kontroli dokumentacji oznacza to potrzebę zapisywania pełnego oznaczenia wersji, a nie samego „EN 71-13”.

Jeżeli dostawca przedstawia raport lub deklarację z wcześniejszą wersją, sama obecność A1:2022 nie oznacza jeszcze w 2026 r. braku domniemania zgodności. Trzeba jednak zweryfikować datę dokumentu, zakres badań, zgodność produktu z próbką badaną oraz plan przejścia na A2:2024 przed końcem okresu przejściowego.

To nie jest mechaniczna decyzja zależna od liczby raportów. Najpierw trzeba zidentyfikować wszystkie właściwe zagrożenia i wymagania, a następnie wykazać, że zastosowany zestaw norm rzeczywiście je obejmuje.

• Identyfikacja: model, nazwa, numer partii lub inne oznaczenie powinny pozwalać połączyć raport z rzeczywistą zabawką.
• Pełne oznaczenie normy: sprawdź część, rok i poprawkę.
• Data raportu: starszy raport może wymagać oceny wobec późniejszych zmian produktu lub norm.
• Zakres laboratorium: wynik powinien jasno wskazywać badane właściwości i próbkę.
• Różnice wariantów: kolory, materiały lub dodatki mogą zmieniać zakres ryzyka chemicznego czy mechanicznego.
• Ograniczenia: sprawdź, czy opublikowane odniesienie nie zawiera zastrzeżenia.

Dystrybutor nie przejmuje roli producenta w sporządzaniu dokumentacji technicznej, ale nie powinien ignorować oczywistych niespójności. Jeżeli na produkcie widnieje inny model niż w dokumentach albo deklaracja podaje normę niewystępującą w aktualnym wykazie, potrzebne jest wyjaśnienie z dostawcą.

W praktyce sklep lub hurtownia powinny mieć prosty mechanizm kontroli: przypisanie deklaracji do produktu, możliwość odtworzenia dostawcy, rejestr zapytań o dokumenty oraz oznaczenie spraw wymagających aktualizacji. Nie chodzi o samodzielne wykonywanie badań laboratoryjnych, lecz o niedopuszczanie do obrotu produktu przy oczywistym braku lub niespójności dokumentacji.

Błędy, które powinny uruchomić ponowną kontrolę

• podawanie wyłącznie „EN 71” bez części, roku i poprawki;
• uznawanie każdej normy EN za zharmonizowaną bez sprawdzenia Dziennika Urzędowego UE;
• przenoszenie statusu harmonizacji ze starszej wersji na nowsze wydanie;
• pomijanie ograniczenia opublikowanego przy EN 71-1;
• uznanie EN 71-3:2019+A1:2021 za już wycofaną w 2026 r., mimo okresu przejściowego do 16.06.2027;
• brak przeglądu dokumentów po zmianie materiału lub konstrukcji zabawki;
• traktowanie jednego raportu jako dowodu pokrycia wszystkich zagrożeń;
• zakładanie, że wykaz dla dyrektywy 2009/48/WE automatycznie będzie właściwy po 1.08.2030.

• Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/740 — tekst skonsolidowany 16.12.2025 — aktualny wykaz odniesień do norm zharmonizowanych dla dyrektywy 2009/48/WE; EUR-Lex wskazuje również sprostowanie z 13.03.2026.
• Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2025/1785 — ograniczenie odniesienia EN 71-1:2014+A1:2018 dla określonych wave rollers.
• Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2025/2519 — EN 71-3:2019+A2:2024 i EN 71-13:2021+A2:2024 oraz okres przejściowy do 16.06.2027.
• Dyrektywa 2009/48/WE — art. 13 dotyczący domniemania zgodności oraz art. 18–19 dotyczące oceny bezpieczeństwa i procedur oceny zgodności.
• Rozporządzenie (UE) 2025/2509 — nowe ramy bezpieczeństwa zabawek; zasadnicze stosowanie od 1.08.2030.