EN 71-2 — palność zabawek i materiałów zabawkowych

EN 71-2:2020 nosi tytuł „Bezpieczeństwo zabawek — Część 2: Palność”. Jej rolą jest przełożenie ogólnego wymagania prawnego dotyczącego palności na techniczne wymagania i metody oceny dla określonych rodzajów zabawek oraz materiałów. Nie oznacza to, że każdy materiał znajdujący się w produkcie jest badany w identyczny sposób. Znaczenie mają konstrukcja, funkcja, położenie materiału, sposób noszenia lub używania zabawki oraz scenariusz kontaktu z potencjalnym źródłem zapłonu.

W praktyce szczególnej uwagi wymagają wyroby noszone na ciele lub głowie, stroje do przebierania, elementy z włosiem, futrem, tekstyliami, wypełnieniem i dekoracjami, a także inne konstrukcje, dla których płomień może się rozprzestrzeniać po powierzchni. W 2021 r. Komisja wskazywała, że wersja EN 71-2:2020 doprecyzowała m.in. wymagania dotyczące kostiumów przebierankowych, luźnych wypełnień, przygotowania takich wyrobów przed badaniem oraz sposobu pobierania próbek.

W decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2023/740 w aktualnym tekście skonsolidowanym widnieje EN 71-2:2020 „Safety of toys — Part 2: Flammability”. Publikacja odniesienia w Dzienniku Urzędowym UE ma znaczenie prawne, ponieważ zgodność z odpowiednim zakresem normy może dawać domniemanie zgodności z odpowiadającymi wymaganiami zasadniczymi dyrektywy.

W starszych dokumentach można spotkać EN 71-2:2011+A1:2014. Wersja 2020 zastąpiła to odniesienie. Nie należy więc kopiować numeru wydania z przypadkowego raportu, opisu internetowego albo starej deklaracji. Przy każdym modelu trzeba zweryfikować wydanie zastosowane w badaniu oraz aktualny wykaz UE.

W motywach decyzji wykonawczej (UE) 2021/1992 Komisja opisała zmiany w EN 71-2:2020 dotyczące m.in. kostiumów do przebierania, w tym wyrobów z luźnym wypełnieniem. Wersja 2020 doprecyzowała również przygotowanie takich produktów przed badaniem, zasady postępowania z mniejszymi częściami, wypełnieniami, ozdobami i dodatkami oraz sposób uzyskiwania próbek.

Dla producenta oznacza to, że nie wystarcza ogólny certyfikat tkaniny. Liczy się gotowy produkt i sposób, w jaki materiał został wykorzystany. Szwy, warstwy, obszycia, dodatki i elementy dekoracyjne mogą zmieniać wynik oceny. Dystrybutor powinien z kolei upewnić się, że raport badawczy i deklaracja odnoszą się do dokładnej wersji stroju, a nie jedynie do podobnego materiału lub poprzedniej kolekcji.

Wypełnienia o małej gęstości i duża powierzchnia włókien mogą zachowywać się inaczej niż zwarty materiał. Podobnie futrzane obszycie, tiul, frędzle, pióra, tasiemki, aplikacje i cienkie dekoracje mogą zapalać się lub podtrzymywać płomień w inny sposób niż główna tkanina. Dlatego w ocenie wyrobu trzeba uwzględnić elementy, które rzeczywiście są dostępne i mogą wejść w kontakt ze źródłem zapłonu.

Jeżeli projekt zmienia rodzaj dekoracji lub dostawcę wypełnienia, producent powinien przeanalizować, czy zmiana wpływa na wcześniejszą ocenę bezpieczeństwa. „Ten sam model” handlowy po zmianie materiałowej nie zawsze jest technicznie tym samym wyrobem z punktu widzenia ryzyka palności.

Barwnik, nadruk, powłoka powierzchniowa, laminowanie, klej, dodatkowa warstwa czy inne wykończenie mogą wpływać na właściwości palne. Jeżeli rodzina produktów występuje w wielu kolorach lub wariantach, dokumentacja powinna wyjaśniać, dlaczego wynik określonej próbki jest reprezentatywny także dla pozostałych wersji.

To samo dotyczy zmiany dostawcy. Nazwa handlowa materiału może pozostać taka sama, ale parametry surowca, gramatura, skład dodatków, wykończenie i zachowanie podczas spalania mogą się różnić. Dlatego system kontroli zmian powinien obejmować pytanie, czy istniejące raporty i ocena ryzyka nadal są wystarczające.

Raport z badania powinien pozwalać powiązać próbkę z określonym modelem, materiałami i wariantem. Deklaracja zgodności musi z kolei dotyczyć tego samego produktu i wskazywać właściwe przepisy oraz zastosowane normy. Jeżeli sprzedawany produkt ma inny skład materiałowy, inną konstrukcję lub zmodyfikowane dodatki, wcześniejszy raport może nie wystarczać.

Weryfikując dokumentację, warto porównać nazwę produktu, numer modelu lub SKU, zdjęcie, producenta, datę raportu, wydanie normy i wszelkie oznaczenia wariantu. Brak takiego powiązania nie oznacza automatycznie niezgodności wyrobu, ale oznacza, że sam dokument nie daje wystarczającej podstawy do potwierdzenia zgodności konkretnej sztuki.

• Model i wariant: porównaj identyfikację produktu z raportem oraz deklaracją zgodności.
• Wydanie normy: sprawdź, czy raport odwołuje się do właściwej wersji EN 71-2 i czy odniesienie pozostaje aktualne.
• Materiały: zwróć uwagę, czy sprzedawany wariant ma takie same tekstylia, włosie, wypełnienia i dekoracje jak próbka.
• Oznakowanie: sprawdź CE, dane producenta/importera, identyfikację i wymagane ostrzeżenia.
• Stan dostawy: uszkodzenie lub zmiana materiału może wymagać wyjaśnienia przed dalszym udostępnianiem produktu.

Taka kontrola jest działaniem organizacyjnym i handlowym. Nie należy deklarować na jej podstawie, że produkt „przeszedł EN 71-2”, jeżeli nie ma wiarygodnej dokumentacji od producenta lub odpowiedniego podmiotu odpowiedzialnego za ocenę zgodności.

• Dyrektywa 2009/48/WE w sprawie bezpieczeństwa zabawek — załącznik II część II: wymagania dotyczące palności.
• Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2023/740 — aktualny wykaz norm zharmonizowanych — EN 71-2:2020.
• Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2021/1992 — opis zmian wprowadzonych w EN 71-2:2020 względem wcześniejszego wydania.
• Rozporządzenie (UE) 2025/2509 w sprawie bezpieczeństwa zabawek — nowe przepisy i wymagania dotyczące palności.
• Komisja Europejska — Placing toys on the EU market — ocena bezpieczeństwa i procedury zgodności.