Stan: 2026-08-21
chłodziarka • kostkarka • IEC 60335-2-24 • higiena żywności
Bezpieczeństwo chłodziarki i kostkarki do lodu w kuchni firmowej
Chłodziarka i kostkarka w biurze łączą bezpieczeństwo elektryczne z higieną żywności. Sama obecność znaku CE nie określa sposobu ustawienia, czyszczenia ani kontroli temperatury, a lód przeznaczony do napojów jest elementem żywnościowym. Bezpieczne użytkowanie wymaga więc rozróżnienia norm dla urządzenia, zasad łańcucha chłodniczego, jakości wody oraz zakresu czynności, które może wykonywać zwykły użytkownik.
Produkty polecane
Zakres pojęcia
Chłodziarka i kostkarka w firmie nie zawsze należą do tej samej kategorii urządzeń
W kuchni firmowej można spotkać małą chłodziarkę podobną do domowej, chłodziarko-zamrażarkę, kostkarkę wbudowaną w urządzenie albo samodzielną maszynę do lodu. Z punktu widzenia bezpieczeństwa nie wystarczy nazwa „lodówka biurowa”. Znaczenie ma przeznaczenie określone przez producenta, konstrukcja, napięcie znamionowe, rodzaj układu chłodniczego i to, czy urządzenie jest przeznaczone do użytku domowego i podobnego czy do zastosowań komercyjnych.
IEC 60335-2-24:2025 obejmuje chłodziarki, urządzenia do lodów i kostkarki przeznaczone do użytku domowego i podobnego. Osobna IEC 60335-2-89:2019 dotyczy komercyjnych urządzeń chłodniczych i komercyjnych kostkarek z wbudowanym albo zdalnym układem chłodniczym lub sprężarką. Sam fakt ustawienia sprzętu w biurze nie przesądza, która część serii 60335 jest właściwa.
Najważniejsza zasada: kwalifikację urządzenia sprawdza się w dokumentacji konkretnego modelu i deklaracji zgodności, a nie na podstawie tego, że stoi w pomieszczeniu socjalnym.
Norma szczegółowa
IEC 60335-2-24:2025 jest najnowszą edycją dla chłodziarek i kostkarek do użytku domowego i podobnego
IEC opublikowała w 2025 r. dziewiąte wydanie IEC 60335-2-24. Oficjalny zakres obejmuje bezpieczeństwo chłodziarek do użytku domowego i podobnego oraz kostkarek zawierających sprężarkę silnikową, a także kostkarek przeznaczonych do wbudowania w komory przechowywania zamrożonej żywności. W opisie IEC wskazano napięcie znamionowe do 250 V dla urządzeń jednofazowych, do 480 V dla pozostałych oraz określone urządzenia bateryjne.
Norma nie jest instrukcją codziennego użytkownika. Opisuje wymagania konstrukcyjne i badania bezpieczeństwa dla producenta oraz laboratoriów oceniających sprzęt. W kuchni firmowej użytkownik powinien przede wszystkim stosować instrukcję urządzenia, jego oznakowanie i ograniczenia instalacyjne. Nie wolno przenosić na konkretny model wymagań lub parametrów tylko dlatego, że „podobna lodówka” podlega tej samej rodzinie norm.
Unia Europejska
Aktualne odniesienie zharmonizowane UE różni się od najnowszej publikacji IEC
Dla sprzętu elektrycznego objętego zakresem napięciowym dyrektywy 2014/35/UE istotne są cele bezpieczeństwa LVD. Dyrektywa obejmuje sprzęt zaprojektowany do pracy przy napięciu od 50 do 1000 V prądu przemiennego oraz od 75 do 1500 V prądu stałego. Typowa chłodziarka podłączana do sieci 230 V mieści się więc w tym zakresie napięciowym, o ile nie zachodzi jedno z ustawowych wyłączeń.
W skonsolidowanej na 30 kwietnia 2026 r. decyzji wykonawczej Komisji (UE) 2023/2723 opublikowano odniesienie do EN IEC 60335-2-24:2022 wraz z EN IEC 60335-2-24:2022/A11:2022. To ważne rozróżnienie: najnowsza IEC 60335-2-24:2025 i aktualnie wskazane w unijnym wykazie odniesienie zharmonizowane nie są tym samym dokumentem. Przy ocenie zgodności konkretnego urządzenia należy sprawdzić dokumentację producenta i aktualny wykaz UE.
Sprzęt komercyjny
IEC 60335-2-89:2019 obejmuje komercyjne urządzenia chłodnicze i kostkarki
IEC 60335-2-89:2019 jest odrębną częścią serii przeznaczoną dla elektrycznych komercyjnych urządzeń chłodniczych i kostkarek. Oficjalny opis IEC podaje przykłady takie jak chłodnicze szafy ekspozycyjne i magazynowe, lady, schładzarki szokowe, zamrażarki szokowe oraz komercyjne kostkarki. Norma obejmuje urządzenia z wbudowaną sprężarką oraz określone systemy składane z dwóch jednostek zgodnie z instrukcją.
W praktyce kuchnia firmowa może korzystać zarówno ze sprzętu „domowego i podobnego”, jak i z urządzenia stricte komercyjnego. Dlatego przed przeglądem bezpieczeństwa warto zapisać producenta, model, tabliczkę znamionową i deklarowane przeznaczenie. Nie należy automatycznie przypisywać komercyjnej kostkarce normy 60335-2-24 ani małej chłodziarce biurowej normy 60335-2-89 bez potwierdzenia w dokumentacji.
Ocena ryzyka
Najważniejsze zagrożenia łączą prąd, wilgoć, układ chłodniczy i żywność
Chłodziarka pracuje ciągle, ma instalację elektryczną, sprężarkę, przewody czynnika chłodniczego, elementy odszraniania i powierzchnie narażone na skraplanie wody. Kostkarka dodatkowo pobiera wodę, zamraża ją, odprowadza wodę i przekazuje lód do zasobnika. To połączenie sprawia, że nieprawidłowa instalacja może jednocześnie zwiększać ryzyko porażenia, zalania, uszkodzenia układu chłodniczego i zanieczyszczenia lodu.
Do sygnałów wymagających przerwania użytkowania należą między innymi uszkodzony przewód lub wtyczka, zapach przegrzanej izolacji, nietypowe dźwięki połączone z utratą chłodzenia, ślady wycieku, uszkodzona obudowa albo powtarzające się zadziałanie zabezpieczeń. Użytkownik nie powinien obchodzić osłon, blokad ani rozszczelniać obiegu chłodniczego w celu „szybkiej naprawy”.
Ustawienie urządzenia
Wentylacja, stabilne ustawienie, zasilanie i odpływ muszą odpowiadać instrukcji
Wolna przestrzeń wokół urządzenia, dopuszczalna temperatura otoczenia, sposób poziomowania i dostęp do gniazda są parametrami modelu. Nie należy przyjmować jednego uniwersalnego odstępu od ściany dla wszystkich chłodziarek. Zbyt mała wentylacja skraplacza może pogorszyć odprowadzanie ciepła, ale dokładne wymagania montażowe trzeba odczytać z instrukcji producenta.
Kostkarka podłączona do instalacji wodnej wymaga dodatkowo prawidłowego przyłącza wody i, jeżeli przewiduje to konstrukcja, odpływu. Węże nie powinny być załamane, a połączenia muszą pozostawać szczelne. Przewodu zasilającego nie prowadzi się przez strefę, w której może być stale zalewany wodą. Jeśli producent określa wymagania dotyczące dedykowanego gniazda, uziemienia lub sposobu odłączenia, należy je zachować bez improwizowanych przeróbek.
Łańcuch chłodniczy
Prawo żywnościowe wymaga właściwej temperatury, ale nie ustanawia jednej wartości dla całej zawartości biurowej lodówki
Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 wskazuje, że żywność sprzyjająca rozwojowi chorobotwórczych drobnoustrojów lub tworzeniu toksyn nie może być przechowywana w temperaturze powodującej ryzyko dla zdrowia, a łańcuch chłodniczy nie powinien być przerywany. Jednocześnie przepisy ogólne nie tworzą jednej uniwersalnej temperatury, którą można bezrefleksyjnie zastosować do każdego produktu w kuchni firmowej.
W praktyce warunki przechowywania ustala się z etykiety produktu, przepisów szczególnych, instrukcji producenta i oceny ryzyka. Wspólna chłodziarka powinna umożliwiać utrzymanie warunków wymaganych dla najbardziej wrażliwych przechowywanych produktów. Jeżeli temperatura lub czas poza chłodzeniem nie są znane po awarii, nie należy zakładać bezpieczeństwa żywności wyłącznie na podstawie zapachu lub wyglądu.
Nie mieszaj pojęć: nastawa pokrętła chłodziarki nie jest automatycznie rzeczywistą temperaturą wszystkich produktów. Znaczenie mają obciążenie, częstotliwość otwierania drzwi, rozmieszczenie żywności i sposób pracy urządzenia.
Lód jako żywność
Lód do napojów musi powstawać z wody zdatnej do picia i być chroniony przed zanieczyszczeniem
Załącznik II, rozdział VII rozporządzenia (WE) nr 852/2004 stanowi, że lód mający kontakt z żywnością albo mogący ją zanieczyścić ma być wytwarzany z wody zdatnej do picia; wyjątek dla czystej wody dotyczy chłodzenia całych produktów rybołówstwa. Lód ma być również wytwarzany, przenoszony i przechowywany w warunkach chroniących go przed zanieczyszczeniem.
W kuchni firmowej oznacza to, że czysty zasobnik kostkarki jest częścią systemu higieny. Nie powinno się odkładać do niego przedmiotów, przechowywać miarki w miejscu narażonym na zabrudzenie ani nabierać lodu ręką. Jeżeli urządzenie jest zasilane z sieci wodnej, higiena przyłącza i procedura płukania po dłuższym postoju powinny wynikać z instrukcji konkretnego modelu i lokalnych zasad utrzymania instalacji.
Czyszczenie
Wnętrze chłodziarki i tor lodu wymagają różnych procedur czyszczenia
Rozporządzenie 852/2004 wymaga, aby sprzęt pozostający w kontakcie z żywnością był skutecznie czyszczony i, w miarę potrzeby, dezynfekowany z częstotliwością zapobiegającą ryzyku zanieczyszczenia. W chłodziarce głównym problemem są półki, pojemniki, uszczelki i miejsca rozlania żywności. W kostkarce dochodzą elementy mające kontakt z wodą i lodem oraz zasobnik, którego nie należy traktować jak zwykłej pustej szafki.
Środek myjący musi być stosowany zgodnie z jego przeznaczeniem, stężeniem, czasem kontaktu i wymaganiami dotyczącymi płukania. Instrukcja urządzenia może wykluczać niektóre preparaty lub metody. Nie wolno mieszać chemii czyszczącej „dla silniejszego efektu”. Harmonogram powinien wskazywać kto czyści, co dokładnie jest czyszczone, czym, jak często i jak potwierdza się zakończenie czynności.
Wilgoć i odpływ
Skropliny, odszranianie i odpływ nie mogą tworzyć stałego źródła zabrudzenia
Woda pojawiająca się w urządzeniu nie zawsze oznacza awarię — część chłodziarek wykorzystuje kontrolowane odprowadzanie skroplin, a cykle odszraniania są elementem normalnej pracy. Problem powstaje wtedy, gdy woda gromadzi się w miejscu nieprzewidzianym, przelewa do strefy żywności, tworzy kałuże na podłodze albo wskazuje na zatkany odpływ, niedomknięte drzwi lub inne odstępstwo od normalnego działania.
Przy kostkarce szczególnie ważne jest rozróżnienie wody technologicznej, odpływu i przecieku. Każdy trwały wyciek trzeba zlokalizować, a nie tylko wycierać. Wilgotna podłoga zwiększa ryzyko poślizgu oraz kontaktu wody z instalacją elektryczną. Czyszczenie odpływu czy tacy skroplin należy wykonywać tylko w zakresie przewidzianym dla użytkownika w instrukcji.
Codzienna eksploatacja
Przepełnienie, otwarte pojemniki i brak zasad wspólnej lodówki pogarszają kontrolę
Wspólna chłodziarka jest bardziej podatna na chaos niż urządzenie domowe używane przez jedną rodzinę. Żywność bez właściciela, otwarte naczynia, rozlane płyny i produkty pozostawiane przy wylotach powietrza utrudniają czyszczenie i mogą zaburzać obieg chłodnego powietrza. Dlatego warto stosować prostą zasadę: produkty są zamknięte lub osłonięte, czytelnie oznaczone, a rzeczy przeterminowane lub porzucone są usuwane według znanej wszystkim procedury.
Nie należy zasłaniać elementów wentylacyjnych ani upychać produktów w sposób uniemożliwiający domknięcie drzwi. Gorących potraw nie wkłada się automatycznie do chłodziarki w dowolnym pojemniku i dowolnej ilości — sposób chłodzenia powinien nie powodować ryzyka dla żywności ani przeciążenia urządzenia. W działalności związanej z żywnością procedura powinna wynikać z wymagań higienicznych i systemu HACCP.
Granica użytkownik–serwis
Użytkownik czyści i kontroluje dostępne elementy, a układu chłodniczego nie naprawia metodą prób
Codzienna kontrola może obejmować stan przewodu, domykanie drzwi, czystość, nietypowe dźwięki, ślady wody i utrzymanie właściwych warunków termicznych. To nie oznacza prawa do zdejmowania osłon technicznych, naprawy przewodów czynnika, wymiany elementów elektrycznych ani ingerencji w sprężarkę. Granicę czynności użytkownika określa instrukcja.
Jeżeli urządzenie przestaje chłodzić, pierwszym zadaniem jest zabezpieczenie żywności i odłączenie sprzętu, gdy występuje zagrożenie elektryczne lub wyciek. Potem należy zgłosić usterkę osobie odpowiedzialnej i serwisowi. Samoczynne ponowne uruchamianie urządzenia po wielokrotnym zadziałaniu zabezpieczenia może utrudnić diagnozę i zwiększyć ryzyko uszkodzenia.
Czynnik chłodniczy
Rodzaj czynnika chłodniczego wpływa na wymagania serwisowe i sposób postępowania przy uszkodzeniu
W nowoczesnym chłodnictwie spotyka się zarówno czynniki fluorowane, jak i rozwiązania alternatywne, w tym węglowodory. Nie należy zakładać rodzaju czynnika na podstawie wyglądu urządzenia. Informację trzeba odczytać z tabliczki znamionowej i dokumentacji. Jeżeli czynnik jest palny, szczególnie ważne jest unikanie uszkodzenia przewodów obiegu i stosowanie procedur producenta przy serwisie.
Rozporządzenie (UE) 2024/573 reguluje fluorowane gazy cieplarniane i zawiera między innymi wymagania oraz zakazy dotyczące niektórych urządzeń chłodniczych i ich serwisowania. Nie każde urządzenie chłodnicze zawiera jednak fluorowany gaz, dlatego obowiązków F-gazowych nie wolno przypisywać automatycznie każdej chłodziarce. W razie naprawy układu chłodniczego potrzebna jest identyfikacja czynnika i dobór serwisu posiadającego wymagane kwalifikacje dla danego zakresu prac.
Produkty polecane
Produkty polecane
Poniżej znajdują się wyłącznie produkty występujące w przekazanym arkuszu biurowe(1).xlsx. Są to materiały pomocnicze do organizacji żywności, lodu i utrzymania czystości. Nie są chłodziarkami ani kostkarkami i nie przypisujemy im zgodności z IEC/EN 60335-2-24 lub IEC 60335-2-89.
Osłanianie i porcjowanie żywności przechowywanej w chłodziarce. Folie mogą pomóc ograniczyć wysychanie, rozlewanie i przypadkowy kontakt pomiędzy produktami, ale zawsze trzeba uwzględnić przeznaczenie konkretnego opakowania oraz instrukcję jego użycia.
Pojemniki do rozdzielania porcji i rzeczy osobistych użytkowników kuchni. Lunch boxy wspierają organizację wspólnej chłodziarki. Nie zastępują jednak wymagań dotyczących właściwej temperatury, czystości ani zasad przechowywania podanych na etykiecie żywności.
Akcesoria pomocnicze dla lodu i bieżącej obsługi strefy chłodniczej. Woreczki do lodu są alternatywnym sposobem przygotowania i oddzielenia lodu, a ręcznik papierowy pomaga usuwać drobne rozlania. Nie są elementami kostkarki i nie przypisujemy im norm IEC/EN dotyczących urządzenia.
Materiały do czyszczenia i higieny zaplecza. Dobór środka chemicznego musi być zgodny z jego etykietą, kartą produktu i instrukcją urządzenia. Produkt opisany w Excelu jako posiadający atest PZH do kontaktu z żywnością nie zwalnia z prawidłowego płukania lub innych wymagań producenta środka.
FAQ
Najczęstsze pytania o chłodziarki i kostkarki w kuchni firmowej
Czy każda lodówka stojąca w biurze podlega IEC 60335-2-24?
Nie można tego ustalić wyłącznie na podstawie miejsca ustawienia. IEC 60335-2-24 dotyczy urządzeń do użytku domowego i podobnego, natomiast komercyjne urządzenia chłodnicze i kostkarki mają odrębną IEC 60335-2-89. Właściwą kwalifikację potwierdza dokumentacja i przeznaczenie konkretnego modelu.
Czy znak CE oznacza, że nie trzeba już sprawdzać instrukcji i warunków instalacji?
Nie. Oznakowanie CE dotyczy wprowadzenia wyrobu na rynek zgodnie z mającymi zastosowanie wymaganiami, ale bezpieczne użytkowanie nadal zależy od instalacji, eksploatacji i serwisu zgodnych z dokumentacją producenta.
Jaka temperatura jest prawnie wymagana w każdej biurowej lodówce?
Rozporządzenie 852/2004 nie ustanawia jednej temperatury dla wszystkich rodzajów żywności. Wymaga natomiast utrzymania warunków, które nie powodują ryzyka dla zdrowia, i zachowania łańcucha chłodniczego. Dla konkretnego produktu znaczenie mają jego etykieta, przepisy szczególne i ocena ryzyka.
Czy kostkarka do lodu może być zasilana dowolną wodą?
Nie, jeśli lód ma kontakt z żywnością lub może ją zanieczyścić. Rozporządzenie 852/2004 wymaga w takim przypadku wody zdatnej do picia, z wyjątkiem szczególnego zastosowania czystej wody do chłodzenia całych produktów rybołówstwa.
Jak często trzeba czyścić kostkarkę?
Nie ma jednego uniwersalnego interwału odpowiedniego dla wszystkich modeli i warunków pracy. Częstotliwość powinna wynikać z instrukcji producenta, intensywności użytkowania, jakości wody i procedury higienicznej tak, aby zapobiegać ryzyku zanieczyszczenia.
Czy można samodzielnie przebić lub lutować przewód układu chłodniczego?
Nie jest to czynność zwykłego użytkownika. Ingerencja w układ wymaga identyfikacji czynnika, znajomości zagrożeń i właściwych kwalifikacji serwisowych. Przy czynnikach palnych niekontrolowane rozszczelnienie może tworzyć dodatkowe zagrożenie.
Co zrobić z żywnością po nocnej awarii chłodziarki?
Trzeba ocenić czas i temperaturę przechowywania oraz wymagania konkretnej żywności. Jeżeli nie można wiarygodnie ustalić, że warunki były bezpieczne, nie należy uznawać produktu za bezpieczny tylko dlatego, że wygląda i pachnie normalnie.
Czy chemia do sprzątania kuchni nadaje się automatycznie do wnętrza lodówki i zasobnika lodu?
Nie. Trzeba sprawdzić przeznaczenie środka, sposób użycia i wymagania dotyczące płukania, a także instrukcję urządzenia. Powierzchnie mające kontakt z żywnością lub lodem wymagają szczególnej kontroli pozostałości preparatu.
Powiązane treści
Uzupełnij wiedzę o chłodzeniu, higienie i wyposażeniu kuchni firmowej
Temperatura
Łańcuch chłodniczy w gastronomii
Zasady utrzymywania warunków chłodniczych i znaczenie kontroli temperatury żywności.
HigienaRozporządzenie (WE) nr 852/2004
Ogólne wymagania higieniczne dotyczące żywności, sprzętu, wody i łańcucha chłodniczego.
EtykietaWarunki przechowywania i użycia
Jak interpretować informacje o przechowywaniu podawane na etykiecie żywności.
UrządzeniaBezpieczeństwo ekspresów i czajników
Powiązane wymagania dla elektrycznego wyposażenia strefy napojowej i kuchni firmowej.
Źródła
Oficjalne źródła normatywne i prawne
IEC
IEC 60335-2-24:2025
Oficjalny zakres najnowszej międzynarodowej edycji dla chłodziarek, urządzeń do lodów i kostkarek do użytku domowego i podobnego.
IECIEC 60335-2-89:2019
Oficjalny zakres wymagań dla komercyjnych urządzeń chłodniczych i komercyjnych kostkarek.
EUR-LexDecyzja wykonawcza (UE) 2023/2723
Aktualny na 30.04.2026 wykaz norm zharmonizowanych LVD, w tym EN IEC 60335-2-24:2022 i A11:2022.
EUR-LexDyrektywa 2014/35/UE
Zakres napięciowy oraz cele bezpieczeństwa dla sprzętu elektrycznego objętego LVD.
EUR-LexRozporządzenie (WE) nr 852/2004
Higiena sprzętu, łańcuch chłodniczy, wymagania temperaturowe oraz zasady dotyczące wody i lodu.
EUR-LexRozporządzenie (UE) 2024/573
Aktualne ramy prawne dotyczące fluorowanych gazów cieplarnianych, w tym urządzeń chłodniczych i ich serwisowania.
Stan sprawdzony 2026-08-21. Status norm zharmonizowanych i przepisy dotyczące czynników chłodniczych mogą się zmieniać. Dla konkretnego modelu zawsze sprawdza się aktualną deklarację zgodności, tabliczkę znamionową i instrukcję producenta.
Kontrola końcowa
10 punktów bezpiecznej chłodziarki i kostkarki w firmie
- Ustaliłem producenta, model, przeznaczenie i rodzaj urządzenia zamiast kierować się wyłącznie nazwą „lodówka” lub „kostkarka”.
- Sprawdziłem instrukcję, tabliczkę znamionową, sposób zasilania, wymagania wentylacyjne i warunki ustawienia.
- Nie utożsamiam najnowszej IEC 60335-2-24:2025 z aktualnym odniesieniem zharmonizowanym w wykazie UE.
- W chłodziarce są utrzymywane warunki przechowywania właściwe dla znajdującej się w niej żywności, a drzwi domykają się bez przeszkód.
- Żywność jest zamknięta lub osłonięta, rozlania są szybko usuwane, a produkty nie blokują wymaganej cyrkulacji powietrza.
- Lód do napojów powstaje z wody zdatnej do picia i jest przenoszony oraz przechowywany w sposób chroniący przed zanieczyszczeniem.
- Harmonogram czyszczenia rozróżnia wnętrze chłodziarki, elementy kostkarki, zasobnik lodu, uszczelki i strefę wokół urządzenia.
- Nie ma trwałych wycieków, przegrzewania, uszkodzeń przewodu, niesprawnych drzwi ani nietypowych objawów pracy.
- Nie ingeruję w układ chłodniczy; przy serwisie identyfikuję czynnik i korzystam z właściwie przygotowanego serwisu.
- Jest ustalona procedura postępowania po awarii: zabezpieczenie żywności, zgłoszenie usterki, ocena warunków przechowywania i decyzja o ponownym uruchomieniu.