Ostre krawędzie i ostre zakończenia w produktach dziecięcych

Załącznik II część I pkt 2 dyrektywy 2009/48/WE stanowi, że dostępne krawędzie, części wystające, przewody, kable i elementy mocujące na zabawkach muszą być zaprojektowane i wytworzone w taki sposób, aby ryzyko obrażeń fizycznych wskutek kontaktu z nimi było ograniczone tak dalece, jak to możliwe. To nie jest przepis wyłącznie o „ostrości” rozumianej wzrokowo. Obejmuje całe ryzyko wynikające z kontaktu z dostępnym elementem.

Dyrektywa nadal jest zasadniczym systemem prawnym dla zabawek wprowadzanych na rynek przed pełnym rozpoczęciem stosowania rozporządzenia (UE) 2025/2509. Dlatego dokumentację produktu w 2026 r. należy odnosić do aktualnie obowiązującego reżimu oraz właściwych norm zharmonizowanych.

Obudowa może pęknąć, zatrzask może się odłączyć, cienki element z tworzywa może się wyszczerbić, a połączenie dwóch części może się rozsunąć. W efekcie pojawia się krawędź lub zakończenie, do którego dziecko wcześniej nie miało dostępu. Dlatego właściwości mechaniczne i fizyczne ocenia się z uwzględnieniem przewidywalnego używania oraz oddziaływań, którym zabawka może być poddawana.

Przy kontroli dostawy warto zwrócić uwagę na ślady pęknięć, zgnieceń, naprężeń, odprysków i nieprawidłowo spasowanych elementów. Taka kontrola nie zastępuje oceny zgodności producenta, ale może pomóc wychwycić uszkodzenia transportowe lub jakościowe przed przekazaniem produktu użytkownikowi.

• Nadlewki i grat: pozostałości po formowaniu mogą tworzyć cienkie, twarde krawędzie.
• Źle spasowane połówki obudowy: przesunięcie elementów może tworzyć wystający próg lub szczelinę.
• Pęknięte tworzywo: kruchy materiał może po uszkodzeniu odsłonić ostre fragmenty.
• Metalowe elementy: niewłaściwie zakończony drut, blacha, zszywka lub oś mogą stać się punktem urazu.
• Połączenia śrubowe i osie: znaczenie ma dostępność końców i stabilność mocowania podczas użytkowania.

W kontroli jakości ważna jest powtarzalność. Jeden poprawny egzemplarz nie daje pewności, że każda sztuka z partii została wykonana identycznie. Z kolei pojedyncza wada nie przesądza automatycznie o całej partii, ale powinna uruchomić analizę przyczyny, zakresu i działań korygujących.

Ramię, zawias, koło, sprężyna lub przesuwna część mogą odsłaniać zakończenia, powodować przycięcie albo doprowadzać do kontaktu z twardym występem podczas ruchu. Dlatego analiza konstrukcji powinna rozpatrywać położenie elementu w całym zakresie pracy oraz zachowanie po zużyciu lub poluzowaniu.

W aktualnym wykazie EN 71-1 opublikowano szczególne ograniczenie związane z wave rollers. To dobry przykład, dlaczego sam napis „badano według EN 71-1” nie wystarcza. Trzeba sprawdzić, czy dla konkretnej konstrukcji i konkretnego wymagania nie istnieje ograniczenie domniemania zgodności.

Jeżeli określone ryzyko jest właściwe dla funkcji produktu i nie można go całkowicie usunąć bez utraty tej funkcji, instrukcja i ostrzeżenia pomagają ograniczać ekspozycję użytkownika. Nie oznacza to jednak, że można pozostawić ostrą, dostępną krawędź tylko dlatego, że na opakowaniu umieszczono komunikat ostrzegawczy.

Treść ostrzeżenia powinna być spójna z przeznaczeniem, wiekiem użytkownika i dokumentacją techniczną. Sprzedawca internetowy powinien również zwracać uwagę, czy informacje wymagane przed zakupem są prezentowane zgodnie z właściwymi przepisami dla danego produktu.

• porównaj oznaczenie modelu na produkcie, opakowaniu i dokumentach;
• sprawdź widoczne pęknięcia, wyszczerbienia, wystające druty, śruby lub elementy mocujące;
• zwróć uwagę na ostre nadlewki i niedokładnie spasowane połówki obudowy;
• sprawdź, czy ruchome elementy nie są obluzowane lub uszkodzone;
• odłóż na bok egzemplarze z uszkodzonym opakowaniem, jeżeli mogło dojść do uszkodzenia samej zabawki;
• nie naprawiaj produktu w sposób zmieniający jego konstrukcję i nie przedstawiaj własnej kontroli jako badania EN 71-1.

Jeżeli pojawia się podejrzenie niezgodności, dalsze działanie powinno być zgodne z rolą podmiotu w łańcuchu dostaw oraz właściwymi procedurami nadzoru rynku i bezpieczeństwa produktów.

Załącznik II część I pkt 2 rozporządzenia (UE) 2025/2509 utrzymuje wymaganie, zgodnie z którym dostępne krawędzie, części wystające, przewody, kable i mocowania zabawek projektuje się i wytwarza tak, aby ryzyko obrażeń fizycznych przy kontakcie było jak najmniejsze. Oznacza to ciągłość podstawowej zasady bezpieczeństwa konstrukcyjnego.

Do 1 sierpnia 2030 r. trzeba jednak pilnować okresu przejściowego. Zabawki wprowadzone na rynek zgodnie z dyrektywą 2009/48/WE przed tą datą mogą być nadal udostępniane na warunkach określonych w przepisach przejściowych. Dokumentacji nie należy więc „przepisywać” na nowy reżim przedwcześnie ani ignorować przyszłych obowiązków.

1. Klasyfikacja: ustal, czy produkt jest zabawką i czy rzeczywiście podlega systemowi EN 71.
2. Grupa wiekowa: oceń wiek użytkownika i przewidywalny sposób kontaktu z produktem.
3. Krawędzie: sprawdź dostępne krawędzie oraz miejsca łączenia elementów.
4. Zakończenia: zwróć uwagę na twarde, cienkie i wystające końce oraz elementy metalowe.
5. Uszkodzenie: oceń, czy po przewidywalnym używaniu mogą pojawić się nowe ostre fragmenty.
6. Ruchome części: sprawdź cały zakres ruchu mechanizmów i dostępność elementów po poluzowaniu.
7. EN 71-1: porównaj wydanie normy z raportu z aktualnym wykazem zharmonizowanym UE.
8. Identyfikacja modelu: potwierdź zgodność produktu, raportu, deklaracji i dokumentacji.
9. Ostrzeżenia: nie traktuj ich jako zamiennika dla bezpiecznej konstrukcji.
10. Aktualność: po zmianie konstrukcji, materiału, dostawcy lub prawa wykonaj ponowną ocenę.