Stała proporcja boków
Stosunek dłuższego boku do krótszego jest zbliżony do √2:1. Dzięki temu po podziale arkusza proporcje pozostają takie same.
Poddział wiedzy
Centrum Wiedzy A-Z Biuro
Formaty papieru – serie A i B oraz wymiary arkuszy
Format papieru określa wymiary arkusza, a nie jego gatunek, gramaturę ani jakość. Najczęściej stosowany system opisuje norma ISO 216, która porządkuje serie A i B oraz zależności między kolejnymi rozmiarami. Poniżej znajdziesz wymiary podstawowych formatów, zasadę ich tworzenia i najważniejsze rozróżnienia.
Produkty polecane
Definicja i zakres
Czym jest format papieru?
Format to zestandaryzowany wymiar arkusza podawany zwykle jako szerokość i wysokość w milimetrach.
Oznaczenie A4, A3 albo A5 mówi wyłącznie o wymiarach arkusza należącego do określonej serii. Nie informuje o składzie włóknistym, barwie, gładkości, nieprzezroczystości ani przeznaczeniu papieru. Dwa arkusze A4 mogą mieć identyczny wymiar, a jednocześnie różnić się gramaturą, grubością, powierzchnią i zachowaniem w druku.
ISO 216:2007 określa przycięte formaty papieru do zastosowań administracyjnych, handlowych i technicznych oraz do wybranych klas druków, takich jak formularze i katalogi. Norma obejmuje serie A i B. Nie oznacza to, że każdy papier, druk lub wyrób na rynku musi należeć do tych serii — książki, plakaty, role, etykiety i inne wyroby specjalne mogą mieć odrębne wymiary.
System proporcji
Jak powstają kolejne formaty serii A?
Seria została zaprojektowana tak, aby po przecięciu arkusza na pół wzdłuż dłuższego boku zachować ten sam kształt.
Punkt wyjścia A0
Format A0 ma wymiary 841 × 1189 mm i został oparty na powierzchni jednego metra kwadratowego przed zaokrągleniem wymiarów do milimetrów.
Każdy kolejny numer
A1 powstaje przez podział A0, A2 przez podział A1, a następnie analogicznie A3, A4, A5 i dalsze formaty.
Skalowanie dokumentów
Zachowana proporcja ułatwia powiększanie i pomniejszanie materiałów między formatami serii bez zmiany ich kształtu.
Seria B
Formaty B stanowią rozmiary pośrednie względem serii A i są używane tam, gdzie potrzebny jest arkusz większy od odpowiadającego mu A.
Kierunek maszynowy
ISO 216 obejmuje także sposób wskazywania kierunku maszynowego arkusza. Jest to oddzielna informacja technologiczna, a nie część samego symbolu A4 czy A3.
Wymiary
Najczęściej spotykane formaty serii A
Wymiary podaje się jako krótszy bok × dłuższy bok. Po obróceniu arkusza kolejność liczb może się zmienić, lecz symbol formatu pozostaje ten sam.
| Format | Wymiary w mm | Relacja do poprzedniego | Typowy kontekst |
|---|---|---|---|
| A0 | 841 × 1189 | format bazowy serii | duże plansze i arkusze techniczne |
| A1 | 594 × 841 | połowa A0 | rysunki, plansze i materiały ekspozycyjne |
| A2 | 420 × 594 | połowa A1 | większe schematy i wydruki |
| A3 | 297 × 420 | połowa A2 | zestawienia, projekty i materiały składane do A4 |
| A4 | 210 × 297 | połowa A3 | dokumenty biurowe, formularze i korespondencja |
| A5 | 148 × 210 | połowa A4 | notatniki, wkłady i mniejsze druki |
| A6 | 105 × 148 | połowa A5 | kartki, wkładki i niewielkie materiały |
Wartości są zaokrąglone do pełnych milimetrów zgodnie z systemem formatów. W praktyce urządzenia drukujące mogą obsługiwać tylko część rozmiarów albo wymagać określonego sposobu podawania arkusza, dlatego format dokumentu i zakres urządzenia są odrębnymi informacjami.
Klasyfikacja
Serie A, B i formaty kopertowe nie są tym samym
Litera przed numerem wskazuje serię wymiarową. Różne serie odpowiadają innym zakresom zastosowań.
Seria A
Podstawowa seria arkuszy do dokumentów i druków. A4 jest jej najczęściej rozpoznawanym formatem, a A3 ma dwukrotnie większą powierzchnię.
Seria B
Tworzy rozmiary pośrednie między formatami A. Może być stosowana w poligrafii, materiałach drukowanych i wyrobach wymagających większej powierzchni.
Seria C i koperty
Symbole C są powszechnie kojarzone z kopertami, ale ISO 216 dotyczy serii A i B. Dawna norma ISO 269 dotycząca rozmiarów kopert została wycofana, dlatego status konkretnego wymagania trzeba sprawdzać w aktualnym źródle.
Oznaczenia produktów
Jak czytać nazwę papieru z podanym formatem?
Symbol formatu jest tylko jednym z kilku niezależnych elementów opisu produktu.
| Element | Znaczenie | Czego nie określa |
|---|---|---|
| papier | rodzaj podstawowego materiału | dokładnych właściwości i przeznaczenia |
| A4 | wymiary arkusza 210 × 297 mm | gramatury, grubości i jakości |
| 80 g/m² | gramatura, czyli masa jednego metra kwadratowego | formatu i liczby arkuszy |
| 500 arkuszy | liczba sztuk w opakowaniu | wymiaru i parametrów materiału |
Arkusze niestandardowe
Nie każdy wymiar ma symbol serii ISO. Oznaczenia typu „1/3 A4” opisują arkusz uzyskany przez podział formatu bazowego, a określenia handlowe takie jak A3+ mogą różnić się wymiarami zależnie od urządzenia lub producenta. W takich przypadkach ważniejsze od samej nazwy są konkretne wartości w milimetrach.
Papier w rolach
Role termiczne i papiery do ploterów opisuje się najczęściej szerokością oraz długością, np. 594 mm × 50 m. Nie są to formaty arkuszowe serii A lub B, mimo że szerokość roli może odpowiadać jednemu z boków standardowego arkusza.
Błędne interpretacje
Najczęstsze pomyłki dotyczące formatów papieru
Większość błędów wynika z przypisywania symbolowi formatu informacji, których on nie zawiera.
- „A4” oznacza określony rodzaj papieru. Nie — jest to wymiar. Papier A4 może być biurowy, kolorowy, powlekany, samoprzylepny lub specjalistyczny.
- Orientacja pozioma tworzy inny format. Nie — obrócony arkusz A4 nadal ma format A4.
- A3 jest tylko trochę większy od A4. A3 ma dwukrotnie większą powierzchnię, ponieważ powstaje z dwóch arkuszy A4 zestawionych dłuższymi bokami.
- Każde oznaczenie z literą i cyfrą należy do ISO 216. Nie — norma obejmuje serie A i B, a inne symbole mogą pochodzić z odrębnych norm lub praktyki rynkowej.
- Format przesądza o zgodności z drukarką. Nie — trzeba jeszcze sprawdzić zakres gramatury, rodzaj nośnika, podajnik i dopuszczalną orientację.
Mapa tematu
Powiązane strony w dziale Papier
Format jest jednym z elementów opisu papieru. Pozostałe strony wyjaśniają jego rodzaje, parametry i zastosowania.
Format szczegółowy
Format A4
Wymiary, proporcje i najważniejsze relacje formatu 210 × 297 mm.
Otwórz stronę →KlasyfikacjaRodzaje papieru
Podział papierów według zastosowania, budowy, surowca i wykończenia.
Otwórz stronę →ParametryParametry papieru
Właściwości fizyczne, optyczne i wytrzymałościowe odrębne od formatu.
Otwórz stronę →PomiarGramatura papieru
Masa powierzchniowa wyrażana w g/m² i jej prawidłowa interpretacja.
Otwórz stronę →WłaściwośćGrubość papieru
Parametr wymiarowy materiału, którego nie należy utożsamiać z formatem.
Otwórz stronę →WyrobyKoperty
Formaty wyrobów przeznaczonych do umieszczania dokumentów i korespondencji.
Otwórz stronę →Źródła
Podstawa normatywna i techniczna
Treść opracowano na podstawie oficjalnych informacji o zakresie i statusie norm. Nie odtwarza ona pełnej treści dokumentów normalizacyjnych.
- ISO 216:2007, Writing paper and certain classes of printed matter — Trimmed sizes — A and B series, and indication of machine direction — zakres serii A i B oraz status aktualnego wydania.
- DIN, Happy birthday, A4! — historia systemu, zasada podziału oraz podstawowe wymiary serii A.
- ISO 269:1985, Correspondence envelopes — Designation and sizes — oficjalna informacja o wycofaniu dawnej normy dotyczącej formatów kopert.
Produkty polecane
Format A4 do zastosowań biurowych
Arkusze w formacie 210 × 297 mm, różniące się marką i oznaczeniem handlowym.
Arkusze A3, A5 i format cięty
Większe i mniejsze arkusze serii A oraz przykład wymiaru opisanego jako część formatu A4.
Papiery specjalne w formacie A4
Arkusze A4, w których ten sam wymiar łączy się z różną gramaturą, barwą lub przeznaczeniem.
Papier w rolach
Produkty opisywane szerokością i długością roli zamiast symbolem formatu arkuszowego.
Dalszy krok
Od wymiaru arkusza do właściwego zastosowania
Centrum Wiedzy porządkuje formaty. Poradnik pomaga dobrać papier do zadania, a sklep pokazuje aktualne produkty z działu Papier.
Poradnik A-Z Biuro
Jaki papier A4 do drukarki wybrać?
Sprawdź kryteria praktyczne, gdy sam format nie wystarcza do doboru papieru.
Przejdź do poradnika →Dział Papier w A-Z BiuroZobacz produkty w dziale Papier
Przejdź do papierów w formatach A4, A3, A5 oraz produktów sprzedawanych w rolach.
Zobacz dział Papier →