Aktualizacja 2026

Higiena · maszyny profesjonalne i komercyjne

Maszyny do utrzymania czystości

Odkurzacz, ekstraktor, maszyna jednotarczowa, zamiatarka i automat szorująco-zbierający rozwiązują inne zadania. Przy ocenie sprzętu liczy się nie tylko wydajność, lecz także rodzaj powierzchni, sposób zasilania, filtracja, hałas, ryzyko kontaktu z ludźmi oraz właściwa norma bezpieczeństwa dla danej konstrukcji.

Produkty polecane

Mapa urządzeń

Rodzaj maszyny wynika z zadania: zbieranie pyłu, pranie, szorowanie, zamiatanie albo praca automatyczna

Jedna etykieta „maszyna czyszcząca” obejmuje urządzenia o bardzo różnej konstrukcji i ryzyku.

Najprostszy podział zaczyna się od funkcji. Odkurzacze do pracy na sucho zbierają luźne zanieczyszczenia i pył, odkurzacze mokro-sucho mogą zasysać wodę, a ekstraktory natryskują roztwór roboczy i odzyskują go z czyszczonej powierzchni. Maszyny jednotarczowe wykorzystują ruch obrotowy do szorowania, polerowania, strippingu lub innych operacji zależnych od pada i szczotki. Zamiatarki mechanicznie zbierają suche zanieczyszczenia, a automaty szorująco-zbierające prowadzą mycie i odzysk brudnego roztworu w jednym przejeździe.

OdkurzanieWażne są rodzaj pyłu, filtracja, przepływ powietrza, podciśnienie, pojemność i dopuszczone zastosowanie.
EkstrakcjaLiczą się natrysk, odzysk cieczy, temperatura i kompatybilność środka z urządzeniem oraz czyszczonym materiałem.
SzorowanieSzerokość robocza, nacisk, prędkość, rodzaj pada lub szczotki i odsysanie wpływają na efekt oraz ryzyko dla posadzki.
AutomatyzacjaMaszyny autonomiczne wymagają dodatkowej oceny wykrywania osób, przeszkód, stref pracy i zachowania przy błędach.

Dlatego porównywanie maszyn wyłącznie po mocy silnika albo szerokości roboczej jest błędem. Najpierw trzeba ustalić, jaki proces ma być wykonany i w jakich warunkach.

Klasyfikacja techniczna

Właściwa część serii IEC 60335 zależy od konstrukcji, sposobu ruchu i przeznaczenia komercyjnego

Aktualne wydania z 2021 r. rozdzielają kilka ważnych grup profesjonalnego sprzętu czyszczącego.

IEC 60335-2-67:2021 dotyczy komercyjnych maszyn do pielęgnacji podłóg bez napędu trakcyjnego, których ruch czyszczący jest bardziej boczny lub okresowy niż liniowy. IEC 60335-2-68:2021 obejmuje komercyjne urządzenia ekstrakcyjne bez napędu trakcyjnego. IEC 60335-2-69:2021 dotyczy komercyjnych odkurzaczy mokro-sucho, odkurzaczy plecakowych i odpylaczy. IEC 60335-2-72:2021 obejmuje natomiast maszyny prowadzone i samojezdne, których ruch roboczy jest bardziej liniowy; w jej zakresie są między innymi zamiatanie, szorowanie, zbieranie na mokro lub sucho, polerowanie i szamponowanie.

W praktyce nazwa handlowa nie wystarcza. Dwa urządzenia nazywane „szorowarką” mogą podlegać innym wymaganiom, jeżeli jedno jest jednotarczowe i bez trakcji, a drugie jest automatem z napędem jazdy, systemem zbierania wody i miejscem dla operatora. Dokumentacja techniczna producenta powinna jasno identyfikować przeznaczenie maszyny, ograniczenia użytkowania i właściwe normy zastosowane przy ocenie konstrukcji.

Nie wybieraj normy po nazwie marketingowejNajpierw ustal funkcję, napęd trakcyjny, sposób ruchu roboczego, rodzaj zasilania i środowisko pracy. Dopiero wtedy wiadomo, który zakres IEC jest właściwy.
Maszyny jednotarczowe

IEC 60335-2-67:2021 obejmuje komercyjne maszyny do pielęgnacji podłóg bez napędu trakcyjnego

Zakres obejmuje m.in. szorowanie, polerowanie, stripping, szlifowanie i skaryfikację sztucznych powierzchni podłogowych.

Ta grupa maszyn zwykle przenosi reakcję narzędzia roboczego na operatora przez uchwyt, dlatego znaczenie mają stabilność, kontrola momentu, prawidłowy montaż szczotki lub pada oraz ergonomia. Zastosowanie nieodpowiedniego osprzętu może pogorszyć kontrolę nad maszyną albo uszkodzić posadzkę. Parametry osprzętu powinny odpowiadać instrukcji producenta: średnicy, dopuszczalnej prędkości, rodzaju mocowania i przewidzianej operacji.

IEC wskazuje też rozróżnienie względem maszyn z ruchem bardziej liniowym, które trafiają do zakresu IEC 60335-2-72. To ważne przy zakupie sprzętu używanego lub importowanego: sam wygląd urządzenia nie potwierdza zgodności z właściwym standardem. Należy sprawdzić tabliczkę znamionową, instrukcję, deklarację zgodności i identyfikację modelu.

Ekstraktory

IEC 60335-2-68:2021 dotyczy komercyjnych urządzeń natryskowo-ekstrakcyjnych

Standard rozdziela tę grupę od zwykłych odkurzaczy mokro-sucho i od maszyn podłogowych z napędem trakcyjnym.

Ekstraktor podaje roztwór roboczy na czyszczoną powierzchnię, a następnie odzyskuje ciecz wraz z zabrudzeniami. W zastosowaniach profesjonalnych istotne są kontrola natrysku, szczelność układu, odporność elementów na stosowaną chemię, stan węży, złączy i dysz oraz skuteczność odzysku. Zbyt duża ilość cieczy może wydłużać schnięcie, a na materiałach wrażliwych zwiększać ryzyko uszkodzenia.

IEC 60335-2-68:2021 określa także granice zakresu dotyczące ciśnienia środka czyszczącego, iloczynu ciśnienia i przepływu oraz temperatury na wylocie dyszy. To pokazuje, dlaczego nie wolno automatycznie przenosić zasad dla ekstraktora na myjkę wysokociśnieniową. Przy doborze procesu trzeba rozróżnić metodę ekstrakcyjną, odkurzanie wody i czyszczenie wysokociśnieniowe.

Odkurzacze komercyjne

IEC 60335-2-69:2021 obejmuje odkurzacze mokro-sucho, odpylacze i szczególne wymagania dla pyłów niebezpiecznych

Wydanie 6 z 2021 r. zastąpiło wydanie z 2016 r. i zostało dostosowane do IEC 60335-1:2020.

Zakres obejmuje komercyjne odkurzacze elektryczne do pracy na sucho, mokro lub w obu trybach, w tym konstrukcje plecakowe i urządzenia do odsysania pyłu. Norma przewiduje także wymagania dla urządzeń obsługujących pyły niebezpieczne; dodatkowe wymagania znajdują się w jej normatywnym załączniku AA. Wydanie z 2021 r. dodało wymagania dotyczące zbierania pyłów palnych poza atmosferą wybuchową.

To rozróżnienie jest krytyczne: zwykły odkurzacz biurowy nie staje się urządzeniem do azbestu, pyłów palnych ani stref zagrożonych wybuchem tylko dlatego, że ma filtr dokładny. Trzeba potwierdzić przeznaczenie konkretnego modelu, klasę urządzenia i ograniczenia producenta. Sama obecność filtra HEPA również nie przesądza o dopuszczeniu całej maszyny do pracy z pyłem niebezpiecznym.

Pył niebezpieczny wymaga właściwego urządzeniaNie oceniaj bezpieczeństwa po nazwie filtra. Liczą się wymagania całej maszyny, szczelność, system zbierania pyłu, instrukcja i dopuszczone zastosowanie.
Automaty i zamiatarki

IEC 60335-2-72:2021 obejmuje komercyjne maszyny prowadzone i samojezdne z bardziej liniowym ruchem roboczym

W zakresie są m.in. zamiatanie, szorowanie, zbieranie na mokro lub sucho, polerowanie i szamponowanie podłóg.

Ta norma jest szczególnie istotna dla automatów szorująco-zbierających typu walk-behind i ride-on. Maszyny mogą mieć napęd trakcyjny i być zasilane z sieci, akumulatorowo albo — w części konstrukcji — silnikiem spalinowym. Przy większych urządzeniach dochodzą zagrożenia związane z ruchem maszyny, widocznością operatora, statecznością, nachyleniem nawierzchni, hamowaniem, kolizją i ruchem osób postronnych.

W praktyce parametry robocze powinny być zestawione z geometrią obiektu. Duża szerokość czyszczenia poprawia potencjalną wydajność na otwartej hali, ale może utrudniać przejazd przez drzwi, zawracanie, pracę przy regałach i obsługę windy. Pojemność zbiorników wpływa na liczbę przerw, ale także na masę maszyny, logistykę napełniania i opróżniania oraz nacisk na podłoże.

Maszyny autonomiczne

IEC 63327:2021 dodaje wymagania dla automatycznych maszyn do pielęgnacji podłóg w zastosowaniach komercyjnych

Wymagania tej normy stosuje się dodatkowo do IEC 60335-2-72, a w określonych przypadkach także do IEC 60335-2-69.

Maszyna automatyczna może pracować bez stałego prowadzenia przez operatora, dlatego klasyczne zabezpieczenia mechaniczne nie wyczerpują tematu. Trzeba uwzględnić wykrywanie osób, unikanie przeszkód, zachowanie przy utracie danych sensorycznych, zatrzymanie, strefy niedozwolone, ponowne uruchomienie i interakcję z ruchem pieszym. IEC wskazuje wprost, że takie urządzenia mogą pracować blisko dużych grup ludzi, np. w centrach handlowych i szkołach.

Przy wdrożeniu liczy się również organizacja miejsca: aktualna mapa obiektu, trwałe bariery i elementy tymczasowe, godziny pracy, oznaczenie stref, zasady reakcji na alarm oraz osoba odpowiedzialna za nadzór. Autonomia nie eliminuje obowiązku kontroli stanu technicznego, czyszczenia sensorów, obsługi szczotek, gum ssących, zbiorników i akumulatora.

Parametry użytkowe

Wydajność katalogowa nie jest tym samym co rzeczywista wydajność sprzątania w obiekcie

Przerwy na napełnianie, opróżnianie, transport, zawracanie i omijanie przeszkód zmniejszają wynik osiągany w praktyce.

Dla automatów podłogowych porównuje się m.in. szerokość roboczą, szerokość ssawy, pojemność zbiornika roztworu i wody brudnej, prędkość jazdy, nacisk szczotek, czas pracy na baterii i promień skrętu. Dla odkurzaczy ważne są przepływ powietrza, podciśnienie, pojemność zbiornika lub worka, filtracja i masa. Dla ekstraktorów znaczenie mają parametry natrysku, przepływ i skuteczność odzysku cieczy.

Nie należy jednak łączyć wszystkich liczb w jeden ranking. Większy zbiornik może zwiększać czas pracy, ale też masę i wymiary. Wyższe podciśnienie nie zawsze oznacza lepsze zbieranie z każdej powierzchni, ponieważ liczą się również przepływ, szczelność, ssawa i osprzęt. Z kolei wysoki nacisk szczotki może pomóc w doczyszczaniu, ale nie jest pożądany na każdej posadzce.

Powierzchnia i chemia

Maszyna, pad lub szczotka i preparat czyszczący muszą tworzyć zgodny system dla konkretnej posadzki

Najczęstszy błąd to dobór zbyt agresywnego procesu do materiału podłogi albo użycie środka nieprzewidzianego do obiegu maszyny.

Przed pracą trzeba znać rodzaj posadzki, stan powłoki ochronnej, wrażliwość na wodę, środki alkaliczne lub kwaśne oraz zalecenia producenta nawierzchni. Rodzaj pada i szczotki wpływa na intensywność mechanicznego działania. Preparat czyszczący musi być dozowany zgodnie z etykietą i instrukcją, a w maszynach z obiegiem roztworu szczególnie ważne jest ograniczenie piany, jeżeli producent tego wymaga.

Połączenie niewłaściwego środka z odsysaniem może prowadzić do nadmiernego pienienia, problemów z odzyskiem cieczy, pozostałości na posadzce albo uszkodzenia komponentów. Nie wolno zakładać, że płyn „do podłóg” automatycznie nadaje się do każdego automatu czyszczącego. Informacja musi wynikać z dokumentacji chemii i maszyny.

Bezpieczna praca

Największe ryzyka to ruch maszyny, mokra nawierzchnia, energia elektryczna, osprzęt roboczy i niekontrolowany kontakt z osobami

Ocena ryzyka powinna obejmować zarówno operatora, jak i osoby znajdujące się w otoczeniu maszyny.

Przed uruchomieniem sprawdza się stan przewodów, osłon, szczotek, padów, ssaw, węży, zbiorników, kół i elementów sterujących. W maszynach jezdnych trzeba ocenić trasę, nachylenia, progi, rampy i możliwość kolizji. W strefach dostępnych publicznie szczególne znaczenie ma zabezpieczenie mokrej podłogi i takie zaplanowanie pracy, aby ograniczyć przecinanie się trasy maszyny z ruchem pieszym.

Serwis, odblokowanie szczotki, usuwanie nawiniętych włókien i prace przy elementach ruchomych wykonuje się zgodnie z procedurą producenta, po zatrzymaniu i zabezpieczeniu przed niezamierzonym uruchomieniem. Nie wolno obchodzić czujników, blokad ani osłon tylko po to, aby skrócić czas obsługi.

Hałas i ergonomia

Hałas, drgania, siła prowadzenia i czas pracy wpływają na obciążenie operatora nawet wtedy, gdy maszyna jest technicznie sprawna

Części 2-67, 2-68 i 2-72 zawierają odniesienia do emisji hałasu, a dla części maszyn także do drgań.

W praktyce warto porównywać deklarowane dane producenta i odnosić je do czasu ekspozycji, warunków akustycznych obiektu oraz organizacji zmian. W ciasnych pomieszczeniach odbicia dźwięku mogą zwiększać odczuwalny hałas. W maszynach prowadzonych ważna jest wysokość uchwytu, siła potrzebna do skrętu, zachowanie przy zmianie kierunku oraz masa podczas transportu po progach.

Dyrektywa 2009/104/WE wymaga, aby przy użytkowaniu sprzętu roboczego pracodawca brał pod uwagę zasady ergonomii i pozycję pracownika. Oznacza to, że prawidłowy wybór nie kończy się na zgodności produktu: trzeba ocenić także realne warunki stanowiska, czas pracy, trasę, liczbę manewrów i czynności serwisowych.

Prawo i dokumentacja

W sierpniu 2026 r. dla maszyn nadal kluczowa jest dyrektywa 2006/42/WE, a rozporządzenie (UE) 2023/1230 zacznie być stosowane od 20 stycznia 2027 r.

Aktualny tekst skonsolidowany rozporządzenia o maszynach w EUR-Lex ma wersję z 27 lipca 2026 r.

Przy zakupie maszyny trzeba sprawdzić identyfikację producenta i modelu, oznakowanie wymagane dla danego produktu, instrukcję, deklarację zgodności UE/WE zależnie od reżimu prawnego i momentu wprowadzenia do obrotu oraz kompletność dokumentacji. Sam znak CE nie jest parametrem użytkowym ani „certyfikatem jakości” — oznacza deklarację zgodności z mającymi zastosowanie wymaganiami unijnymi w przewidzianej procedurze.

Dla użytkowania sprzętu roboczego zastosowanie mają także wymagania BHP. Dyrektywa 2009/104/WE wymaga między innymi utrzymywania sprzętu przez odpowiednią konserwację, wykonywania kontroli, gdy bezpieczeństwo zależy od warunków instalacji lub zużycia, przekazywania pracownikom informacji i instrukcji oraz zapewnienia odpowiedniego przeszkolenia użytkowników. W przypadku sprzętu stwarzającego szczególne ryzyko użytkowanie i serwis powinny być ograniczone do właściwie wyznaczonych osób.

Data przejścia ma znaczenieNie należy opisywać rozporządzenia (UE) 2023/1230 tak, jakby w sierpniu 2026 r. w pełni zastąpiło dyrektywę maszynową. Zasadnicza data stosowania to 20 stycznia 2027 r.
Eksploatacja i serwis

Codzienna kontrola, czyszczenie po pracy i planowa konserwacja decydują o bezpieczeństwie oraz powtarzalności efektu

Zanieczyszczony filtr, zużyta guma ssawy lub źle dobrany pad potrafią zmienić zachowanie sprawnej technicznie maszyny.

Przed zmianą operator sprawdza elementy istotne dla bezpiecznego uruchomienia i efektu czyszczenia. Po pracy opróżnia się i płucze zbiorniki zgodnie z instrukcją, usuwa zanieczyszczenia ze szczotek i ssawy, czyści filtry w sposób przewidziany przez producenta i kontroluje uszkodzenia. W urządzeniach akumulatorowych dochodzi właściwe ładowanie i okresowa ocena baterii.

Serwis planowy powinien wynikać z instrukcji, liczby motogodzin i intensywności eksploatacji. Dokumentowanie usterek, wymian części, kontroli i napraw pomaga zauważyć powtarzające się problemy. Jeżeli maszyna zaczyna pozostawiać wodę, traci siłę ssania, generuje nietypowe drgania albo zmienia dźwięk pracy, nie powinno się kompensować objawu zwiększaniem dawki chemii lub nacisku — najpierw trzeba znaleźć przyczynę.

Produkty polecane

Produkty polecane

Arkusz źródłowy nie zawiera profesjonalnych szorowarek ani automatów czyszczących, dlatego pokazujemy wyłącznie istniejące produkty najbliższe tematowi oraz wyposażenie pomocnicze. Nie przypisujemy im norm IEC dotyczących maszyn komercyjnych.

W arkuszu produktowym nie ma komercyjnych szorowarek ani automatów czyszczących. Najbliższe tematycznie są małe odkurzacze biurkowe — pokazujemy je wyłącznie jako przykład urządzeń zasysających do lekkich zanieczyszczeń, bez przypisywania im norm dla profesjonalnych maszyn.

Chemia do podłóg jest elementem procesu mycia, ale tylko jeden produkt w nazwie źródłowej ma wprost wskazane „maszynowe mycie”. Dla pozostałych przed użyciem w zbiorniku maszyny trzeba sprawdzić instrukcję urządzenia, etykietę i kartę produktu oraz zgodność materiałową.

Eco Shine floor orange 5l niskopieniący płyn z alkoholem do bieżącego maszynowego mycia podłógZobacz produkt
Płyn CLINEX 4Hall, myjąco-pielęgnujacy, do posadzek w obiektach wielkopowierzchniowych, 5lZobacz produkt
Neutralny płyn do mycia posadzek Tenzi Topefekt Citro zapach cytrusowy 5lZobacz produkt

Zestawy mopowe i wiadra są wyposażeniem pomocniczym przy doczyszczaniu krawędzi, stref niedostępnych dla maszyny i przy pracy awaryjnej. Nie zastępują automatów szorująco-zbierających ani wymagań bezpieczeństwa dotyczących napędzanych urządzeń.

Zestaw VILEDA PROFESSIONAL UltraSpeed Mini, wiadro z wyciskaczem, kij teleskopowy, uchwyt, wkład MicroliteZobacz produkt
Zestaw VILEDA PROFESSIONAL UltraSpin Mini, wiadro z wyciskarką i podstawą mopa, niebieskiZobacz produkt
Wiadro VILEDA PROFESSIONAL UltraSpeed Mini, zestaw nr 1 i 2, szareZobacz produkt

Rękawice pokazujemy jako wyposażenie pomocnicze przy obsłudze środków czyszczących i pracach porządkowych. Dobór rękawic musi wynikać z zagrożeń i informacji producenta preparatu; sama obecność produktu w tej sekcji nie oznacza potwierdzonej odporności na konkretną substancję chemiczną.

Rękawice gumowe Anna Zaradna, rozmiar s, pastelowa zieleńZobacz produkt
FAQ

Najczęstsze pytania o maszyny do utrzymania czystości

Odpowiedzi rozdzielają kwestie funkcji, norm, bezpieczeństwa i eksploatacji.

Czy szorowarka i automat szorująco-zbierający to to samo?

Nie zawsze. Maszyna jednotarczowa bez napędu trakcyjnego zwykle wykonuje szorowanie ruchem bocznym lub okresowym, natomiast automat szorująco-zbierający porusza się liniowo, podaje roztwór i odzyskuje brudną wodę w przejeździe. Z tego powodu mogą podlegać różnym częściom IEC 60335.

Jaka norma dotyczy komercyjnego odkurzacza mokro-sucho?

IEC 60335-2-69:2021 obejmuje komercyjne odkurzacze do pracy na sucho, mokro lub w obu trybach oraz określone odpylacze. Konkretny model trzeba jednak oceniać według jego deklarowanego przeznaczenia.

Czy filtr HEPA oznacza, że odkurzacz nadaje się do pyłu niebezpiecznego?

Nie. O bezpieczeństwie decyduje konstrukcja całej maszyny i jej dopuszczone zastosowanie. IEC 60335-2-69 przewiduje dodatkowe wymagania dla maszyn obsługujących pył niebezpieczny, a sam typ filtra nie zastępuje tej oceny.

Czy każdy płyn do podłóg można wlać do automatu czyszczącego?

Nie. Trzeba sprawdzić instrukcję maszyny, etykietę i kartę produktu. Znaczenie mają m.in. pienienie, stężenie, kompatybilność materiałowa i wymagania dotyczące dozowania.

Co oznacza wydajność teoretyczna maszyny?

Jest to wartość obliczeniowa wynikająca m.in. z szerokości roboczej i prędkości. Rzeczywista wydajność jest niższa, ponieważ obejmuje zawracanie, omijanie przeszkód, napełnianie, opróżnianie i transport między strefami.

Czy maszyna autonomiczna może pracować bez nadzoru organizacyjnego?

Nie należy tak zakładać. Autonomia zmienia sposób nadzoru, ale nie usuwa potrzeby wyznaczenia stref, kontroli trasy, reakcji na alarmy, utrzymania sensorów i okresowej obsługi technicznej.

Czy CE oznacza, że maszyna jest odpowiednia do każdego obiektu?

Nie. Oznakowanie CE dotyczy zgodności z mającymi zastosowanie wymaganiami przy wprowadzaniu produktu do obrotu. Dobór do obiektu wymaga osobnej oceny powierzchni, zagrożeń, ruchu ludzi, parametrów, chemii i warunków pracy.

Co sprawdzić przed zakupem używanej maszyny?

Identyfikację modelu, tabliczkę znamionową, instrukcję, deklarację zgodności, kompletność osłon i zabezpieczeń, stan przewodów lub baterii, szczotek, ssaw, filtrów, układu trakcji i historię serwisową. Warto też wykonać próbę w rzeczywistych warunkach obiektu.

Checklista

10 punktów przed doborem i uruchomieniem maszyny do utrzymania czystości

Krótka kontrola pozwala oddzielić realną potrzebę od atrakcyjnych, ale nieprzydatnych parametrów katalogowych.

1. Określ rodzaj powierzchni i zabrudzeń oraz wymagany efekt końcowy.
2. Ustal, czy potrzebujesz odkurzania, ekstrakcji, szorowania, zamiatania czy pracy autonomicznej.
3. Sprawdź właściwy zakres normy IEC dla konkretnej konstrukcji i przeznaczenia komercyjnego.
4. Porównaj wymiary maszyny z drzwiami, windami, korytarzami, rampami i miejscem zawracania.
5. Oceń rzeczywistą, a nie tylko teoretyczną wydajność z przerwami na obsługę.
6. Dobierz szczotkę, pad i preparat do posadzki oraz zaleceń producenta maszyny.
7. Sprawdź filtrację i dopuszczenie urządzenia, jeżeli występuje pył niebezpieczny lub palny.
8. Zaplanuj ładowanie, przewody, trasę przejazdu, oznaczenie mokrej podłogi i ruch osób.
9. Zapewnij instrukcję, szkolenie operatora, kontrole i planową konserwację.
10. Przed zakupem sprawdź identyfikację modelu, dokumentację zgodności, serwis i dostępność części.
Dla firm i instytucji

Jedno miejsce do planowania zakupów

Centrum Wiedzy A-Z Biuro pomaga poznawać produkty, porównywać parametry i podejmować lepsze decyzje zakupowe.

biuro i dokumenty
żywność i zaplecze
higiena i BHP
gastronomia, szkoła i reklama
Napisz do nas